X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
12345678

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 19214 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="786.55,1364.06,919.75,1477.26" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( વેલકમ સંસ્કૃત દિવસદેવભાષાની દૈવી વાતો વંદન, અભિનંદન, અભિવાદન!ઓગસ્ટ-શ્રાવણની શક્તિ-ભક્તિને! વંદન, અભિનંદન, અભિવાદન!ઓગસ્ટ-શ્રાવણની શક્તિ-ભક્તિને! ઓગસ્ટ-શ્રાવણમાં ઠેર ઠેર ભક્તિ-શક્તિ-શ્રદ્ધાનો ત્રિવેણી સંગમ વહે છે. અવનીન્દ્રનાથ ટાગોરે ભારતમાતાનું ઓગસ્ટ-શ્રાવણમાં ઠેર ઠેર ભક્તિ-શક્તિ-શ્રદ્ધાનો ત્રિવેણી સંગમ વહે છે. અવનીન્દ્રનાથ ટાગોરે ભારતમાતાનું ચિત્ર દોર્યું અને આજે ‘ભારત માતા કી જય’નો નારો આકાશ સુધી ગરજે છે સોશિયલ મીડિયા પર આંગળી આપવામાં નોબત જીવ ગુમાવવા સુધી પહોંચી ગઈ સોશિયલ મીડિયા પર આંગળી આપવામાં નોબત જીવ ગુમાવવા સુધી પહોંચી ગઈ દરમી ઓગસ્ટ એટલે રજા એવું મોટાભાગનાં માનતાં થઈ ગયાં છે. નેતાલોગ દેશભક્તિના પોપટપાઠ પઢીને પોતાના મૂળ ક દરમી ઓગસ્ટ એટલે રજા એવું મોટાભાગનાં માનતાં થઈ ગયાં છે. નેતાલોગ દેશભક્તિના પોપટપાઠ પઢીને પોતાના મૂળ કામે લાગી જાય. એમાંય પંદરમી ઓગસ્ટે રવિવાર હોય કે આગળ પાછળ વીકએન્ડ હોય એટલે મિનિ-વેકેશન મળી ગયું સમજો. 2021ની 15મી ઓગસ્ટે રવિવાર હતો. આંધ્રપ્રદેશના ગુંતુર જિલ્લાના અમરતાલુરુ નામના ગામમાં સવારની દિનચર્યા ચાલતી હતી. આવામાં વીસ વર્ષની કોડભરી કન્યા ઘરેથી બહાર નીકળી. નાલાપ્પુ રામ્યા બીટેકની ત્રીજા વર્ષની વિદ્યાર્થિની. ઘણાં સપનાં પૂરાં કરવા હતાં, પોતાની સાથોસાથ વડીલોનાં શમણાં સાકાર કરવા માટે મોડી રાત સુધી ભણતી-વાંચતી રહેતી. સવારનો નાસ્તો બનાવવા માટે બહારથી કંઈક લઈ આવું એમ માનીને એ ઘરેથી બહાર નીકળી હતી. રામ્યા ભારે અવઢવમાં હતી. ઉપમા બનાવું, મેગી કે પૌઆ? આ વિટંબણા કેડો મૂકતી નહોતી.અચાનક આ ત્રણેય વિકલ્પે કેડો મૂકી દીધો. ન જાણે ક્યાંથી એનાં ગળા અને પેટ ઉપર છરાના આઠ-આઠ ઘા વિંઝાયા. ઘપાઘપઘપાઘપ... એ લોહીલુહાણ થઈને ત્યાં જ ઢળી પડી. એ અગાઉ એની મરણતોલ ચીસોએ આસપાસમાં ઘણાંની સુસ્તી વગર ચાએ ઉડાડી મૂકી. નાલાપ્પુ રામ્યા રસ્તા પર ઢળી પડી એ સાથે જ જીવ ઊડી ગયો હતો. પરંતુ હોસ્પિટલ લઈ ગયા બાદ એ સચ્ચાઈ બહાર આવી. માત્ર આંધ્રપ્રદેશમાં જ નહીં, સમગ્ર દક્ષિણ ભારતમાં હાહાકાર મચી ગયો. દિવસ, સમય, ક્રૂરતા અને કોડભરી યુવતીના મોતે આક્રોશના ઘોડાપૂર લાવી દીધા. ઘટનાનું રેકોર્ડિંગ થઈ ગયું હતું, જે પોલીસને ખૂબ કામમાં આવ્યું. આ સીસીટીવી ફૂટેજ અને મોબાઈલફોનના લોકેશનના આધારે નાસી છૂટેલા ગુનેગારને ગુંતુર પોલીસે નરસરોપેટ ખાતેથી પકડી લીધો. જોકે, પોલીસને નજીક આવતી જોઈને તેણે છરાથી પોતાના હાથની નસ કાપીને આપઘાતનો પ્રયાસ કર્યો. પોલીસે તાત્કાલિક સ્થાનિક અને પછી ગુંતુરની હોસ્પિટલમાં મોકલીને એનો જીવ બચાવી લીધો. આ દરમિયાન રાજકીય પક્ષો, સામાજિક સંગઠનો અને મીડિયામાં જનઆક્રોશ ફાટી નીકળ્યો. દેખાવો અને રેલી દ્વારા વિરોધનો જુવાળ જાગ્યો. આ બધાં વચ્ચે પોલીસે જાહેર કર્યું કે રામ્યાનો જીવ લેનારા શખ્સનું નામ શશીકૃષ્ણ, ઉંમર 22 વર્ષ, માટલુરુ ગામનો રહેવાસી અને આઠમું પાસ છે. ભણતર છોડીને ઓટોમોબાઈલની દુકાનમાંની નોકરી પણ ગુમાવી બેસેલા શશીકૃષ્ણનો સંપર્ક રામ્યા સાથે ઈન્સ્ટાગ્રામ પર થયો. પછી એ એને ફેસબુક પર પણ ફોલો કરવા માંડ્યો. સોશિયલ મીડિયા પર સંવાદોની આપ-લેનો શશીકૃષ્ણને ભળતો જ અર્થ કાઢ્યો. છ-આઠ મહિના બાદ રામ્યાએ એના મેસેજના જવાબ આપવાનું બંધ કરી દીધું. શશીકૃષ્ણને ભ્રમ થયો કે રામ્યા હવે પોતાને પ્રેમ નથી કરતી ને બીજા સાથે લફડું શરૂ કર્યું છે. એ પંદરમી ઓગસ્ટે રામ્યાને મનાવવા-સમજાવવા ગયો એવી દલીલ કરી, પણ પ્રેમ અને સમજાવટમાં છરી સાથે? યે બાત કુછ હજમ નહીં હુઈ. રસ્તા પર જ ઉગ્ર દલીલો બાદ શશીકૃષ્ણ પોતાના પ્રેમને પાશવતાપૂર્વક પરમધામ પહોંચાડીને નાસી છૂટ્યો હતો. ઘટનાની ગંભીરતાને સમજીને આંધ્રના મુખ્યપ્રધાન યેદુગીરી સંદિન્તી જગન મોહન રેડ્ડીએ પોલીસને તાત્કાલિક પરિણામ લાવવાનો આદેશ આપ્યો. સાથે કમનસીબ મૃતકના પરિવારને રૂ. દસ લાખની એક્સગ્રેસિયા રકમ આપવાની જાહેરાત કરી. રાજ્યના પોલીસવડા ડી. ગૌતમે આ ઘટનાને કોમવાદી કે રાજકીય રંગ ન આપવાની અપીલ કરી. અને એપ્રિલ મહિનામાં ગુંતુર સેશન્સ કોર્ટે શશીકૃષ્ણને રામ્યાની હત્યા બદલ દોષિત ઠેરવીને ફાંસીની સજા ફરમાવી. સ્વતંત્રતા દિવસે અને એ પણ જાહેરમાં ખુલ્લેઆમ કરાયેલી હત્યાને રેરેસ્ટ ઓફ ધ રેર કેસ ગણાવાયો. આ ચુકાદા પર મુખ્યપ્રધાન રેડ્ડીએ સંતોષ સાથે ગર્વ વ્યક્ત કર્યો કે રાજ્ય સરકારે ઘડેલા દિશા એક્ટ મુજબ રામ્યા હત્યા કેસની તપાસ થઈ અને ખટલો ચાલ્યો.આ દિશા એક્ટ શું છે એ જાણવા-સમજવાલાયક બાબત છે. આંધ્ર સરકારે મહિલા વિરુદ્ધના અપરાધમાં તાત્કાલિક કાર્યવાહી અને ચુકાદા માટે દિશા એક્ટ ઘડ્યો છે. આના અમલ માટે બે મહિલા-એક આઈએએસ અને એક આઈપીએસ અધિકારીની નિમણૂક કરાઈ હતી. આમાં મહિલા ઉપરાંત બાળકો સામેના અપરાધમાં ત્વરિત પરિણામની જોગવાઈ છે. આવા કેસમાં એક અઠવાડિયામાં પોલીસ તપાસ અને બે અઠવાડિયામાં ખટલાની સુનાવણી પૂરી કરવા પર ભાર અપાયો છે, પણ આને દિશા નામ શા માટે? પડોશી રાજ્ય તેલંગણાના હૈદરાબાદમાં એક મહિલા વેટરનરી તબીબ સાથે ચાર જંગલીઓએ સામૂહિક બળાત્કાર કર્યો હતો અને પછી એની નિર્મમ હત્યા કરાઈ હતી. તેલંગણાની આ નિર્ભયાને નામ અપાયું દિશા. આ દિશાના ચાર ગુનેગાર પકડાયા બાદ થોડા સમયમાં પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં માર્યા ગયા, જેનો ખાસ્સો હોબાળો મચ્યો હતો. પરંતુ હૈદરાબાદની દિશાને માન આપવા અને અન્ય વધુ દિશા અકાળે કાળની ગર્તામાં ધકેલાઈ ન જાય એટલે આંધ્રપ્રદેશ વિધાનસભામાં દિશા એક્ટ રજૂ અને પસાર કરાયો હતો. પરંતુ રામ્યાની કરુણાંતિકા એક હકીકત નીચે ઘાટ્ટી લાઈન દોરી આપે છે કે સોશિયલ મીડિયા ખૂબ નહીં, ભયંકર જોખમી છે. જો રામ્યાએ શશીકૃષ્ણના પહેલા મેસેજનો જ જવાબ ન આપ્યો હોત તો? જો એના વિકૃત ટાયલાવેડાની ફરિયાદ પરિવાર કે પોલીસને કરી હોત તો? એક તરફ વાઘ ને બીજી તરફ ખાઈ ઉપરાંત ત્રીજી તરફ સોશિયલ મીડિયાનો નરકાસુર હોય તો કયો વિકલ્પ પસંદ ન કરવો એ કહેવાની જરૂર નથી. જય હિન્દ.{prafulshah1@gmail.com 02 02 ટાઇટલ્સઆપણને જે ભાષા દિલને ગમે તે સારી (છેલવાણી)આમ તો અપુન ખીચડી ભાષા લિખતાય-બોલતાય લેકિન વેલ, આઇ કે ટાઇટલ્સઆપણને જે ભાષા દિલને ગમે તે સારી (છેલવાણી)આમ તો અપુન ખીચડી ભાષા લિખતાય-બોલતાય લેકિન વેલ, આઇ કેન પ્રાઉડલી સે ધેટ, ‘સંસ્કૃત’ અમારી માતૃભાષા છે કારણ કે મારી માતા સંસ્કૃતની પ્રોફેસર રહી ચૂકી છે. આ વખતે 12મી ઓગસ્ટે અર્થાત્ પરમ દિવસે ‘વિશ્વ સંસ્કૃત દિવસ’ મનાવાશે, જે દર વરસે શ્રાવણી પૂનમે જુદી જુદી તારીખે ઊજવાય છે. પેશ છે માતૃમુખે જાણેલી સંસ્કૃતની દુનિયા ચંદ વાતો: સૌ પ્રથમ, પંડિત જગન્નાથની વાત કરીએ. તેઓ શાહજહાંના પુત્ર, તાનાશાહ ઔરંગઝેબના ભાઇ, દારા શિકોહને સંસ્કૃત ભણાવતા. શિષ્ય, દારા શિકોહનો સંસ્કૃત ભાષા પરનો પ્રેમ જોઇને તેમણે ‘જગદાભરણં’ નામનું કાવ્ય રચેલું. પંડિતજી કવિ હોવાથી તનિક રસિક હતા ને દિલ્હીમાં ‘લવંગી’ નામની મુસ્લિમ કન્યાના પ્રેમમાં પડ્યા. એ લવંગી નામની લલનાને, માથે પાણીનો ઘડો લઇ જતી જોઇ પંડિતજી ક્લીન-બોલ્ડ થઇ ગયા ને તેમણે લખ્યું:ન યાચે ગજાલિં ન વા વાજિરાજિંન વિત્તેષું ચિતં મદીયં કદાચિત્ઇયં સુસ્તની મસ્તકન્યસ્ત કુંભાં:લવંગી કુરંગી દૃગ અંગી કરોતિઅર્થાત, મારે ન જોઇએ હાથી કે ઘોડા, ધન પ્રત્યે તો મારું ચિત્ત ગયું, પણ આ સુંદર સ્તનવાળી, માથે ઘડો લઇને જતી હરણી જેવી ‘લવંગી’ પર મારી આંખો ઠરી છે! ‘લવંગી’ પાછળ એટલા મૅડ હતા કે ક્યાંય ચેન પડે નહીં. લવંગી વિના સ્વર્ગનાં સુખ પણ ફાલતુ લાગે-એવા રોમેન્ટિક શ્લોકો લખ્યા ને આખરે લવંગીને મેળવીને જ જંપ્યા. પં. જગન્નાથજી વિધર્મી કન્યાના પ્રેમ-પ્રકરણને લીધે બહુ વગોવાયા. એમના વિરોધી ‘અપ્પય્યદીક્ષત’ નામના વ્યાકરણચાર્ચ-કવિએ જગન્નાથજીને નાત બહાર કઢાવ્યા. પંડિતજી એટલા ખીજવાયા કે ‘અપ્પય્યદીક્ષત’નાં કાવ્યોનું સતત ખંડન કે ટીકા કરતા રહ્યા. છતાં પંડિતજીએ કડવાશમાંયે પોતાની રસિકતા કદી ન ગુમાવી. જ્યારે ભટ્ટોજી દીક્ષિત નામના કવિએ ‘મનોરમા’ નામે વ્યાકરણ-ગ્રંથ લખ્યો તો પં. જગન્નાથે એનું ખંડન કરવા સામે બીજો વ્યાકરણ-ગ્રંથ લખ્યો: ‘મનોરમા કૂચમર્દન’ એટલે કે મનોરમાની છાતીનું મર્દન (માલિશ)! પણ બુઢાપામાં લવંગીનો નશો ઉતરી ગયો અને પં. જગન્નાથજીને બહુ પસ્તાવો થયો. પછી મથુરામાં જઇ કૃષ્ણની આરાધના કરવા લાગ્યા. એમનું મોત પણ બહુ ડ્રામેટિક હતું. જીવનના અંતે કાશીમાં ગંગા કાંઠે તેમણે ગંગાની હૃદયપૂર્વક સ્તુતિ કરીને ‘ગંગાલહરી’ નામનો સ્તુતિ-ગ્રંથ રચ્યો, જે આજેય ગંગા કિનારે ગવાય છે. કહેવાય છે કે ગંગાના એક-એક શ્લોક ભાવપૂર્વક ગાવાથી સ્વયં ગંગાનો પ્રવાહ પંડિતજી પર ધસતો આવ્યો! એક-એક શ્લોકે, એક-એક પગથિયે,પાણી ઉપર આવતું ગયું ને આખરે ગંગામાએ પોતાની ગોદમાં કવિને સમાવી લીધા!ઈટરવલયદિ આપ હમેં આદેશ કરેંહમ પ્રેમ કા શ્રીગણેશ કરેં. (ઈન્દિવર)સંસ્કૃત સાહિત્યના મહાકવિ કાલિદાસ, રાજા ભોજના આશ્રયે રહી, એમને કવિતાનો આનંદ આપતા. એકવાર 3-4 દિવસ કવિ અચાનક ગુલ થઇ ગયા અને બહુ શોધ્યા પણ રાજ્યના ડિટેક્ટિવ્સ પણ જડ્યા જ નહીં. રાજા ભોજ તેની રસવૃત્તિને પારખતા હતા તેણે એક પાદપૂર્તિ બહાર પાડી.(પાદપૂર્તિ-એટલે અડધો શ્લોક અડધો- અને જે પૂરો કરે તેને પૈસા મળે) એ અડધો શ્લોક અજીબ હતો:‘કમલે કમલોત્પતિ શ્રુયતે ન તુ દૃશ્યતે..’ એટલે કે ‘કમળમાંથી કમળની ઉત્પત્તિ થાય તેવું સાંભળ્યું છે પણ જોયું નથી!’ આ અધૂરી પંક્તિ એક ડાન્સર યાનેં કિ ગણિકાના હાથમાં આવી જેને ત્યાં 3-4 દિવસથી કાલિદાસ અડ્ડો જમાવી રહેતા હતા. ઇનામની લાલચે ગણિકાએ પેલી પંક્તિઓ કાલિદાસને આપી. કાલિદાસ તો શીઘ્ર કવિ હતા તરત જ જવાબ આપ્યો: ‘બાલે, તવ વદનામ્બુજે દ્રષ્ટ ઇન્દીવર દ્વયમ્!’ અર્થાત્‍.. ‘હે બાલિકા તારા મુખ કમલ પર બે નયન કમળ ઉત્પન્ન થયેલાં છે મને દેખાય છે!’ ગણિકા, રાજા પાસે આ પાદપૂર્તિ લઇને આવી. પછી કવિતાની સ્ટાઇલને તરત ઓળખીને રાજા ભોજે, ગણિકાને ત્યાંથી કવિને શોધી કાઢ્યા.વેલ, રાજા કહીએ કે કવિ? એવા ભર્તુહરિ, જેમણે સંસ્કૃતમાં 100-100 શ્લોકોના અદ્્ભુત ત્રણ શતકો લખ્યા: શૃંગાર-શતક, નીતિ-શતક અને વૈરાગ્ય-શતક. એમાંયે વૈરાગ્ય-શતકમાંના એક શ્લોકમાં ઈન્ટરેસ્ટિંગ કથા છે: સુમન્તુ નામના એક યોગીએ રાજાને અમૃતફળ ખાવા આપ્યું. પત્ની પ્રત્યેના પ્રેમને લીધે તેણે આ ફળ રાણીને આપ્યું. રાણીએ તેના પ્રેમી અશ્વપાલને આપી દીધું, અશ્વપાલે તે ફળ કોઇ ગણિકાને આપ્યું અને ગણિકાએ વળી પેલા સુમન્તુને પાછું આપ્યું! તો સુમન્તુ મારફત ફરી એ ફળ, રાજા પાસે આવતા, આ બાબતે રાજાએ તપાસ કરી અને રાણીની બેવફાઇની ખબર પડતા, કવિએ ચારો પાત્ર અને એમને ઉશ્કેરતા કામદેવને (ધિક્ તામં ચ..) ધિક્કાર કહીને વૈરાગ્યભાવથી સંસારનો ત્યાગ કર્યો! વળી, આજ ભર્તૃહરિએ, શૃંગાર-શતકમાં નારી અને એના દેહની ખૂબ પ્રસંશા કરેલી, પણ પાછળથી તેણે નારીને વખોડતા સ્ત્રીનિંદાનાં, શ્લોકો વૈરાગ્ય-શતકમાં લખ્યા! જે સંસારના મોહમાં ફસાયેલા અાપણા જેવાં પામર લોકોને કદાચ ના ગમે પણ વિરક્ત લોકોને વૈરાગ્ય-શતક અમૃત સમાન લાગે છે. જેમ કે:ભોગા ન ભુક્તા વચમેવ ભુક્તા,તપો ન તપ્તં વયમેવ તપ્તાકાલો ન યાતો વયમેવ યાતાતૃષ્ણા ન જીર્ણાં વયમેવ વીર્ણા!અર્થાત્‌ ‘ભોગ તો ભોગવાયા નહીં પણ અમે જ કાળથી ભોગવાઇ ગયા, તપ તપાયું નહીં પણ અમે જ દુઃખથી તપાઇ ગયા. કાળ તો ન ગયો પણ અમે ઘરડા થઇ ગયા, તૃષ્ણા તો જીર્ણ ન થઇ પણ અમે જ જીર્ણ (વૃદ્ધ) થઇ ગયા!’(તો હે દેવ-દેવી, ભૂલચૂક લેવીદેવી. આગે કા અભ્યાસ ચાલુ આહે.)એન્ડ ટાઇટલ્સઆદમ: તને કઇ લેંગ્વેજ ગમે?ઈવ: બોડી લેંગ્વેજ! {sanjaychhel@yahoo.co.in 06 06 આંતરમનના આટાપાટાકહો દુશ્મનને દરિયાજેમ હું પાછો જરૂર આવીશ... આંતરમનના આટાપાટાકહો દુશ્મનને દરિયાજેમ હું પાછો જરૂર આવીશ... બુધવાર10 ઓગસ્ટ, 2022 બુધવાર10 ઓગસ્ટ, 2022 સાંઈ-ફાઈએક બહેન તોહોવી જ જોઈએ સાંઈ-ફાઈએક બહેન તોહોવી જ જોઈએ ગસ્ટ છે અને શ્રાવણ પણ છે. એકની શક્તિએ ઈતિહાસનો અંદાજ પૂરો પાડ્યો છે અને શ્રાવણે ભક્તિની સાથેની શક્તિ ગસ્ટ છે અને શ્રાવણ પણ છે. એકની શક્તિએ ઈતિહાસનો અંદાજ પૂરો પાડ્યો છે અને શ્રાવણે ભક્તિની સાથેની શક્તિનો મહિમા વિસ્તાર્યો છે. આ દિવસોમાં અ-પૂજ વિરાન શિવાલયોમાં પણ ઘંટારવ થશે. આસ્થાનો હિમાલય પશ્ચિમે સોમનાથ સ્વરૂપે વિરાજે છે. આ ભવ્ય દેવાલયના પરિસરમાં પ્રવેશ કરતાં જ વિનાશ અને નિર્માણનાં કેટકેટલાં પાત્રો સ્મરણમાં આવે. એક તરફ મહમદ ગઝનવી, ઔરંગઝેબ, વલંદાઓ, મહમદ બેગડો અને બીજા ઘણાએ આક્રમણો કર્યાં, દેવાલયને ધ્વસ્ત કર્યું. શિવલિંગનું ભંજન કરવાની મઝહબી ઘેલછાએ વેરવિખેર સ્થિતિ સર્જી. તો બીજી તરફ હમીરજી લાઠિયાનો સંઘર્ષ અને નૃત્યાંગના તેજસ્વિની ચૌલાદેવીની રણનીતિ પણ સોમનાથનો કીર્તિધ્વજ છે. અહલ્યાબાઈ હોલકર, સિદ્ધરાજ, કુમારપાળ, રાનવઘણ અને છેવટના મહાનાયક સરદાર વલ્લભભાઈએ ‘વિનાશથી નિર્માણ’ની ભારતીય ઉપખંડની સાર્થકતાનો જયઘોષ કર્યો.સોમનાથના ‘લાઈટ એન્ડ સાઉન્ડ’ શોની સ્ક્રિપ્ટ લખી રહ્યો હતો ત્યારે સંશોધન અને સલાહ: બંનેનો અનુભવ રહ્યો. અમિતાભ બચ્ચનનો અવાજ હતો એટલે તેમને મળવાનું, ચર્ચાનું મોટું નિમિત્ત રહ્યું. ત્યારે મેં તેમને કહ્યું હતું કે 1982માં સ્વામી વિવેકાનંદે ભરબપોરે, ખંડેર જેવા સોમનાથ મંદિરની સાખે એક ભેખડ પાસે ધ્યાન ધર્યું હતું. નજર સમક્ષ અફાટ મહાસમુદ્ર હતો... કેવું ભવ્ય ભારતદર્શન તેમણે કર્યું હશે, એ ક્ષણે?એકલું સોમનાથ જ શાને, ઓગસ્ટ-શ્રાવણમાં તો ઠેર ઠેર ભક્તિ-શક્તિ-શ્રદ્ધાનો ત્રિવેણી સંગમ વહે છે. માતૃશક્તિ-માતા કાલીથી માતા અંબા અને ચામુંડા, મા આશાપુરાથી અનેક સ્વરૂપે જે વિરાજીત છે એ તો ભારતીય આત્માની પહેચાન છે. એટલે તો શ્રી અરવિંદે વડોદરામાં બેસીને સુદૂર બંગાળની ક્રાંતિકારી ચળવળ માટે ‘ભવાની મંદિર’ લખ્યું, બંકિમચંદ્રે આનંદમઠમાં ‘વન્દે માતરમ્’નું ગીતગાન કર્યું, અવનીન્દ્રનાથ ટાગોરે ભારતમાતાનું ચિત્ર દોર્યું અને આજે ‘ભારત માતા કી જય’નો નારો આકાશ સુધી ગાજે-ગરજે છે. આને જ લંડનના ‘ઈન્ડિયા હાઉસ’માં છેક 1905માં સાવરકર અને શ્યામજી કૃષ્ણવર્માએ ‘સ્વાતંત્ર્ય લક્ષ્મીની જય હો!’ની ઘોષણામાં પલટાવ્યું અને 1907માં જુવાન પંજાબી મદનલાલ ધીંગરા લંડનની પેન્ટોનવિલા જેલમાં ‘સ્વાતંત્ર્ય લક્ષ્મીની જય હો’ના સૂત્ર સાથે ફાંસીના માંચડે લટકી ગયો, થોડાંક વર્ષો પછી એવો જ હુતાત્મા સરદાર ઉધમ સિંહ ફાંસીએ ચઢ્યો, એ જ પેન્ટોનવિલા જેલમાં! વિડંબના તો જુઓ કે ઉધમ સિંહનો કેસ લડવાની ઘસીને ના પાડનાર, તત્કાલીન ઈંગ્લેન્ડના ધારાશાસ્ત્રી વી. કે. કૃષ્ણમેનને આઝાદી પછી સંરક્ષણ પ્રધાનનો હોદ્દો ભારત સરકારમાં સ્વીકાર્યો! આવું જ બેરિસ્ટર આનંદ નારાયણ મુલ્લા અને જગત નારાયણ મુલ્લાનું ઉદાહરણ છે. ચંદ્રશેખર આઝાદના કાકોરી કેસમાં આ મુલ્લા સરકારી વકીલ હતા અને સ્વતંત્ર ભારતમાં આ મુલ્લા વંશના વારસદારે કેન્દ્રીય સાહિત્ય અકાદમીના લેખકોને પારિતોષિક આપવાની ‘સેવા’ કરી હતી!ભારત ભાગ્ય વિધાતાના આ શ્રેષ્ઠ દિવસો છે, શ્રાવણ અને ઓગસ્ટના. લોકમાન્ય તિલકની પુણ્યતિથિથી તેનો પ્રારંભ થાય છે. શ્રી અરવિંદ ઘોષ 15 ઓગસ્ટે જન્મ્યા હતા. ખુદીરામ બોઝ આ દિવસોમાં ફાંસીના માંચડે ચડ્યો હતો. અમેરિકામાં ‘ક્રાંતિના માતા’ (મધર ઓફ રિવોલ્યુશન) તરીકે આદર પામેલાં મેડમ ભિકાઈજી રુસ્તમ કામાની વિદાયતિથિ આ જ મહિનામાં. યાદ રહે કે ‘હર ઘર તિરંગા’નો પ્રથમ રાષ્ટ્રધ્વજ જર્મનીના સ્ટુટગાર્ટમાં મેડમ કામાએ ફરકાવ્યો હતો અને તેમનાં ગુજરાતી સાથી બેરિસ્ટર સરદાર સિંહ રાણા હતા!ઓગસ્ટમાં ધમધમી ઊઠ્યું હતું રંગુન, સિંગાપુર અને આસામનું ઈમ્ફાલ. રણમોરચે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝની ‘આઝાદ હિન્દ સેના’ ધસમસી રહી હતી. બ્રિટિશ રાજકર્તા વિન્સ્ટન ચર્ચિલ ગભરાયો અને બર્માના રણમોરચે લોર્ડ માઉન્ટ બેટનને મોકલ્યા. 1945માં રંગુનની મુલાકાત લેનારા પંડિત જવાહરલાલ તેમના પૂર્વ મિત્ર સુભાષે સ્થાપેલા ‘આઝાદ હિંદ ફોજ’ના સ્મારક પર ફૂલહાર અર્પણ કરવા જઈ શક્યા નહીં, કારણ કે લોર્ડ અને લેડી માઉન્ટ બેટને તેમ કરવા દેવાની ના પાડી હતી!ઓગસ્ટ-શ્રાવણનો મહિમા જ એવો છે. જટાજૂટ મહાદેવનો મૂળ મંત્ર જ ‘મુક્તિ’નો હતો, ત્રીજી આંખ પણ તેને માટે અને ગૌરી-પાર્વતી સાથેનો ‘શિવપુરાણ’નો વાર્તાલાપ પણ તેવો. આચાર્ય શંકરે, કવિવર રાજવી પુષ્પદંતે જે સ્ત્રોત રચ્યાં છે તે ભારતીય આત્માના શિવ-સ્વરૂપનો રણકાર છે. તેમનો ‘ઓમ’ તો બ્રહ્માંડનો પ્રણવનાદ છે. કેટલાં વર્ષોથી? એક ગણતરી પ્રમાણે એક અર્વ, 97 કરોડ, 26 લાખ, 89 હજાર, 783 વર્ષથી આપણી પૃથ્વીમાતા અસ્તિત્વમાં છે. સાતમ-આઠમે આપણે કૃષ્ણાષ્ટમી-જન્માષ્ટમી ઊજવીશું. સ્વામી જ્ઞાનાનંદ વિજ્ઞાન, ટેક્નોલોજી અને પ્રાચીન વેદના સંયુક્ત અભ્યાસી છે. સોમનાથ ટ્રસ્ટે તેમનું એક વ્યાખ્યાન ગોઠવ્યું હતું તેની પુસ્તિકા રસપ્રદ છે. તેમાં જણાવ્યા પ્રમાણે જો આધુનિક કેલેન્ડર-પંચાગની સાથે મેળ પાડીએ તો શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ ઈસવીસન પૂર્વે 3228ની 21 જુલાઈએ થયો હતો. પણ આપણે તો ભલો આપણો શ્રાવણ! અધમધરાતરે જમુના જળમાં, માથે ટોપલીમાં બાળ કૃષ્ણને લઈને સવાઈ માતા જશોદા સુધી વાસુદેવે પહોંચાડ્યા તે તો શ્રાવણનો જ ઈતિહાસ-આનંદને? છતાં શ્રીકૃષ્ણને આપણે તેના 4245મા જન્મદિવસે કહીએ: ‘હેપ્પી બર્થ ડે, ક્રિશ્ના!’લાલ કિલ્લો આપણા ઓગસ્ટનો સ્મૃતિસ્તંભ છે. પોતાના ભોગવિલાસ માટે મુઘલ બાદશાહોએ ભલે તેની રચના કરી હોય, 1857થી તો તે સ્વતંત્રતા જંગની કહાણીનો ‘નાયક’ છે. બહાદુર શાહ ‘ઝફર’નો મુકદ્્મો અહીં ચાલ્યો, આઝાદ ફોજના ત્રણ સેનાનાયકો સામેનો મુકદ્્મો બ્રિટિશરોએ અહીં ચલાવ્યો (આ વીર સેનાનીઓનો- અને એ જ રીતે પરોક્ષ નેતાજી સુભાષની સેનાના સ્વતંત્રતા અધિકારોનો બચાવ આપણા ગુજરાતી ધારાશાસ્ત્રી ભૂલાભાઈ દેસાઈએ કર્યો હતો.)1947ની 15 ઓગસ્ટે પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુએ અહીં રાષ્ટ્રધ્વજ-તિરંગો ફરકાવ્યો ત્યારે નેતાજીએ આપેલા ઐતિહાસિક સૂત્ર ‘જય હિન્દ!’થી પ્રવચન પૂરું કર્યું હતું. વર્તમાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નેતાજીનું ભવ્ય સ્મરણ કરતો કાર્યક્રમ આ કિલ્લા પરથી કર્યો અને સ્વતંત્રતા દિવસે રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવશે.... ઓગસ્ટ અને શ્રાવણ: તમારી જુગલબંદી ભારતના હૃદયપટના બે ધ્રૂવતારક જેવા મહિનાઓ! આજે તમને વંદન, અભિનંદન, અભિવાદન!{vpandya149@gmail.com ં ં 15મી ઓગસ્ટની સવારે ગૂંજી મરણતોલ ચીસો 15મી ઓગસ્ટની સવારે ગૂંજી મરણતોલ ચીસો ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા અંદાઝે બયાંસંજય છેલ અંદાઝે બયાંસંજય છેલ ></map></div>
<script>
$(
X