X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
12345678

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 19140 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="404.5,217.91,571.66,503.74" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( કોંગ્રેસની ‘ચિંતન શિબિર’ પછીના દરેક દિવસ પરસ્પર ક્રિયા-પ્રતિક્રિયાના આવ્યા છે તેમાં ગુજરાત પણ બાકાત નથી રાજકીય મંચ પર ‘વધુ આજે અને આવતા અંકે!’ રાજકીય મંચ પર ‘વધુ આજે અને આવતા અંકે!’ એક હતો નીરો: વાત ભૂખથી ભ્રષ્ટાચાર સુધીની એક હતો નીરો: વાત ભૂખથી ભ્રષ્ટાચાર સુધીની પત્નીની ચિંતા અને સવાલો વધવા માંડ્યા. રાકેશ ક્યાં ગયો? એને શું થયું? એ સાજોનરવો તો હશે ને? પત્નીની ચિંતા અને સવાલો વધવા માંડ્યા. રાકેશ ક્યાં ગયો? એને શું થયું? એ સાજોનરવો તો હશે ને? વાંક એટલો જ કે બચાડીએ પતિને પૂછ્યાંં વગર પોતાની બચતમાંથી ખરીદ્યો સ્માર્ટ ફોન વાંક એટલો જ કે બચાડીએ પતિને પૂછ્યાંં વગર પોતાની બચતમાંથી ખરીદ્યો સ્માર્ટ ફોન ધતી સગવડ, સુવિધા અને આવક વચ્ચે માણસમાં માનવતા, સંવેદના, ધીરજ, સમજદારી અને સહનશીલતા આઘાતજનક ઝડપે ઘટી ધતી સગવડ, સુવિધા અને આવક વચ્ચે માણસમાં માનવતા, સંવેદના, ધીરજ, સમજદારી અને સહનશીલતા આઘાતજનક ઝડપે ઘટી રહી છે. કમનસીબે જીડીપી, ઇમ્પોર્ટ-એક્સપોર્ટ , સેન્સેક્સ અને ફોરેન એક્સચેન્જ રેટની ચર્ચામાં આપણે પોતાને, પોતીકાને ખોઇ બેસવાની પ્રક્રિયા ભણમી આંખ આડા કાન કરીએ છીએ. આના ચોંકાવનારા પુરાવા પોતાના જ નહીં પણ બાજુના અને આસપાસના ઘરમાં દેખાય છે.આપણામાં સાચું જ કહેવાયું છે કે બે ઠામ હોય તો ખખડે. લગ્નજીવનમાં ક્યારેક રીસામણા, મનામણા, શાંતિ અને સમાધાન આવતા રહેતા હતા. એ જ આપણી પરંપરા છે, સંસ્કૃતિ છે પણ તાજેતરમાં કોલકાતાની એક હૃદયવિદારક ઘટનાએ આ માન્યતાનો એક ઝાટકે છેદ ઉડાડી દીધો. કોલકાતા શહેરની ભાગોળે આવેલા 24 પગરણા જિલ્લાના નરેન્દ્રપુરમાં એક મધ્યમવર્ગીય યુગલ રહેતું હતું. પતિ 40 વર્ષના, નામ રાજેશ ઝા. આ રાજેશભાઇ સાથે અન્ય પતિઓ જેવું જ થયું. પત્નીએ નવો મોબાઇલ, સ્માર્ટ ફોન લેવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી. પત્નીને અન્ય પત્નીઓ જેવો જવાબ મળ્યો : હમણાં ફોનબોન લેવાની જરૂર નથી. પત્ની નારાજ થઇ ગઇ પણ કંઇ બોલવાને બદલે સમસમીને ચૂપ બેસી રહી.પતિ પોતાના રોજિંદા કામધંધામાં સ્માર્ટ ફોનવાળી માગણી ભૂલી ગયો પરંતુ પત્ની ભૂલી શકતી નહોતી. એના મન-મગજ પર મોબાઇલ, સ્માર્ટ ફોન સવાર થઇ ચૂક્યો હતો. આ ગૃહિણી ટ્યુશન કરે. એમાંથી થતી આવક બચત તરીકે રાખી મૂકે. આ રકમમાંથી પોતાને પરવડે એવો સ્માર્ટ ફોન લેવાનું મનોમન નક્કી કરી લીધું. પૂરતા પૈસા ભેગા થયા એટલે ઓનલાઇન સ્માર્ટ ફોન ઓર્ડર કરી દીધો. ચારેક મહિનાથી મનમાં તરફડતી સ્માર્ટ ફોનની ઇચ્છા પૂરી થવાનો પરમ સંતોષ અનુભવ્યો.યોગાનુયોગે 2022ની પહેલી જાન્યુઆરીએ જ સ્માર્ટ ફોનની ઘરે ડિલિવરી થઇ. પત્નીજી એકદમ ખુશખુશાલ. પતિને સરપ્રાઇઝ આપવા માટે રાહ જોતી બેસી રહી. રાજેશ ઝા કામધંધાથી ઘરે આવ્યા અને સ્માર્ટ ફોન જોઇને એકદમ ધૂંઆપૂંઆ થઇ ગયા. પત્નીને આડાઅવળા વેણ સંભળાવ્યા. એટલું જ નહીં...જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપી. ડઘાઇ ગયેલી પત્ની એક શબ્દ પણ ન બોલી.સમય વીતતો ગયો. સંબંધ ફરી રાબેતા મુજબનો થવા માંડ્યો, અથવા એટલીસ્ટ પત્નીને એવું લાગવા માંડ્યું. હકીકત એકદમ અલગ હતી. ઘરમાં આવ્યા અગાઉ સ્માર્ટ ફોને પત્નીના મન-મગજ પર કબજો જમાવી લીધો હતો એમ જ આવ્યા પછી પતિના અસ્તિત્વ પર કાળોતરા સાપની જેમ ફેણ ઉપાડીને બેસી રહ્યો. પતિના મનમાંથી ગુસ્સો-રોષ ઘટવાનું નામ નહોતા લેતા.દિવસો વીતતા ગયા. બે, પાંચ, દસ અને વીસ. આખરે 20 જાન્યુઆરીની તારીખ આવી. રાકેશ ઝા રોજની જેમ કામે ગયો, સાંજે પાછો આવ્યો અને ડિનર પતાવ્યા બાદ બેડરૂમમાં ગયો. મોડેથી એ ઊઠ્યો, ‘ઘરનું મેઇન લોક કરવાનું રહી ગયું કદાચ. આવું હું લોક કરીને.’ રાકેશ ઝા ઊભો થઇને બહાર ગયો. પત્ની રાહ જોતી રહી. ઘણીવાર થઇ પણ એ પાછો ન આવ્યો. પત્નીને નવાઇ લાગી. ઘરમાં ફરી વળી પણ ક્યાંય પતિદેવના દર્શન ન થયા.પત્નીની ચિંતા અને સવાલો વધવા માંડ્યા. રાકેશ ક્યાં ગયો? એને શું થયું? એ સાજોનરવો તો હશે ને? એ દરવાજો ખોલીને ઝનૂનપૂર્વક બહાર નીકળી ગઇ, પરંતુ હજી થોડાં પગલાં આગળ વધી ત્યાં જ શેરીમાં બે જણા એના પર તૂટી પડ્યા.હુમલો નાનો અમથો નહોતો. સોનાના ચેન-બંગડી આંચકવા માટેનો ય નહોતો. ધડાધડ ચાકુના ઘા મારવા માંડ્યા બે જણા. પત્ની મરણતોલ ચીસો પાડવા માંડી પણ હુમલાખોરો ઘા મારતા જ રહ્યા પરંતુ ચીસાચીસથી આજુબાજુવાળા જાગીને ઘરની બહાર આવી ગયા. ભીડ જોઇને બે ય બદમાશ મુઠ્ઠીમાં જીવ લઇને ભાગવા માંડ્યા પરંતુ ભીડે એક હુમલાખોરને પકડી લીધો.લોકોએ જોયું કે ગૃહિણી લોહીલુહાણ હાલમાં પડી છે. સૌથી પહેલાં એને બચાવવી જરૂરી હતી. ગાળામાંથી લોહી નીકળતું બંધ જ થતું નહોતું. ઘણાંના મનમાં ફફડાટ જાગ્યો કે આ બચાડી બચશે ખરી! આ શંકાશીલ સવાલો વચ્ચે ગૃહિણીને હોસ્પિટલ ભેગી કરી. પોલીસે આવીને પકડાયેલા ગુંડાને તાબામાં લીધો. બરાબરની મહેમાનગતિ બાદ તેણે મોઢું ખોલ્યું અને એ સાંભળીને પોલીસવાળાના મોઢાં આશ્ચર્યથી ખુલ્લાં જ રહી ગયા.રાજેશ ઝાએ પૂછ્યા વગર સ્માર્ટ ફોન ખરીદવાની નાફરમાની માટે પત્નીને મનોમન સજા-એ-મોત ફરમાવી હતી. આને માત્ર મનમાં જ રાખવાને બદલે એનો વાસ્તવિકતામાં અમલ કરાવવા માટે એક ગુંડાને સુપારી આપી હતી. આ કોન્ટ્રાક્ટ કિલરે કામ પૂરું કરવા માટે એક ટપોરીને સાથે રાખ્યો હતો. પ્લાન પહેલી નજરે પર્ફેક્ટ લાગે. રાકેશ ઝા ઘરની બહાર નીકળી જાય. રાતના અંધારામાં બે જણા છરી-ચાકુથી પત્નીને યમધામ પહોંચાડી દે પરંતુ એ ગૃહિણીની હથેળીમાં હજી જીવનરેખા લાંબી હતી. એની ચીસાચીસે જીવ બચાવી લીધો. પકડાયેલા સુરજીતે બધા વટાણા વેરી નાખ્યા.આ બાજુ ગળામાં સાત-સાત ટાંકા સાથે ગૃહિણીનો જીવ બચી ગયો અને રાજેશ ઝા પોલીસના હાથમાં ઝડપાઇ ગયો.રાજેશના આવેશ, આક્રોશ, રોષ અને વેરાગ્નિનું વર્ણન કેવા અને ક્યા શબ્દોમાં કરવું? આપણી અંદરની લાગણીનું, સંવેદનાનું આ હદે થતું બાષ્પીભવન રોકવા માટે કરવું શું? કન્ઝ્યુમરેઝમ અને ભૌતિકવાદની નાગચુડ આપણી અંદરના માનવને સાવ મારી ન નાખે એ માટે કંઇ જ કરવું શક્ય નથી? આ કિસ્સામાં કોઇ વ્યક્તિનો જીવ નથી ગયો ને કંઇ લૂંટાયું નથી એમ કહેવાને બદલે નરી આંખે ન દેખાતી અણમોલ જણસને ભારે ઘસારો-નુકસાન પહોંચ્યા છે એ સમજવા-અનુભવવા જેટલી સંવેદના-વિવેકદૃષ્ટિ આપણામાં બચ્યા છે છે ખરા? આ સવાલ સૌને, સમગ્ર સમાજને સ્પર્શે છે. મોટી ચિંતાની બાબત છે આ સમજીએ તો. {prafulshah1@gmail.com 02 02 ગાઉ અખબારોમાં ધારાવાહી નવલકથાઓ છપાતી ત્યારે તેનો વધુ હપ્તો બીજા સપ્તાહે એ જ દિવશે છપાશે તેવી સૂચના પ ગાઉ અખબારોમાં ધારાવાહી નવલકથાઓ છપાતી ત્યારે તેનો વધુ હપ્તો બીજા સપ્તાહે એ જ દિવશે છપાશે તેવી સૂચના પ્રકરણના અંતે આપવામાં આવતી: ‘વધુ આવતા અંકે…! કોઇક વાર એવું પણ બન્યું કે વાચકોને એ નવલકથા ના ગમી હોય તો ‘વધુ આવતા અંકે!નો જ છેદ ઊડી જતો!વર્તમાન રાજકારણના મંચ પર કંઇક એવી જ દશા છે. ચૂંટણી આવે તે પહેલાં મંચાધીન અભિનેતા-નેત્રીઓમાં કોઇનો ઉમેરો થાય, બાદબાકી થાય ત્યારે નેપથ્યે સૂત્રધારો નક્કી કરી નાખે કે કોની બાદબાકી કરવી, કયા નવા ચહેરા લાવવા. સૂત્રધારો તો ઠીક ખુદ રાજકીય અભિનેતા પણ આવું મનોરંજન પૂરું પાડે છે! કેટલાકને જલદી નિર્ણય લેવો હોય તો તેનો અમલ પણ કરે. પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ સુનીલ જાખડે એ‌વું જ કર્યું. ‘ચટ મંગની, પટ બ્યાહ’. ત્રણ વાર ધારાસભ્ય અને એક વાર સાંસદ રહેલા જાખડની 50 વર્ષની કોંગ્રેસ-કારકિર્દી હતી. ‘વસમું છે મારા માટે કોંગ્રેસ સાથેના સંબંધોને તોડવાનું, પણ જ્યારે સિદ્ધાંતોને હાંસિયામાં મુકાતા હોય ત્યારે અને વિચારધારા વિનાનું રાજકારણ રમવામાં આવતું હોય ત્યારે નિર્ણય લેવાનો સાચો સમય આવી જાય છે.’14 મેના દિવસે જાખડે આવું કહ્યું અને તેમને નોટિસ મોકલવામાં આવી, બીજા દિવસે રાજીનામું આપીને તે ભારતીય જનતા પક્ષમાં જોડાઇ ગયા! બરાબર પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અમરિન્દર સિંહે કોંગ્રેસ છોડતી વખતે જે દલીલ કરી હતી કે રાષ્ટ્રવાદ અને એકતાને જોખમમાં મૂકવાનું કામ પક્ષ કરી રહ્યો છે, તે જ વાત જાખડે કરી. અમરિન્દર સિંહ શીખ નેતા હતા, મુખ્યમંત્રી હતા. જાખડ બિન-શીખ નેતા છે અને પ્રદેશ-પ્રમુખ હતા.કોંગ્રેસની ‘ચિંતન શિબિર’ પછીના દરેક દિવસ પરસ્પર ક્રિયા-પ્રતિક્રિયાના આવ્યા છે તેમાં ગુજરાત પણ બાકાત નથી, પણ તે દરમિયાન બસપા, સપા, અકાલી દળ, કોંગ્રેસ, ડીએમકે, એઆઇડીએમકે, તેલંગાણા પરિષદ, તેલુગુદેશમમાં પણ ‘સખળડખળ’ થવાનાં એંધાણો છે.ગુજરાતમાં નરેશ પટેલ અને હાર્દિક પટેલે ખાસ્સું મનોરંજન પૂરું પાડ્યું તેની સૌથી વધુ અસર મીડિયા પર થઇ. કોંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપતાં પહેલાં હાર્દિક તેના પક્ષ વિશે બોલતો રહ્યો, સામે પક્ષપ્રમુખથી પ્રભારી સુધીના નેતાઓ જવાબ આપતા રહ્યા, ચેનલો પર ચર્ચા અને છાપાંઓમાં મથાળાં બન્યાં. કેટલાકના મતે હાર્દિકને પક્ષ કારણદર્શક નોટિસ આપે અને ‘શિસ્ત’-ભંગ માટે પક્ષમાંથી કાઢી મૂકે તેવી સ્થિતિ પેદા કરવાની વ્યૂહરચના હતી. પક્ષે એટલું વજૂદ આપ્યું નહીં તો છેવટે હાર્દિકનું રાજીનામું આવ્યું. કોંગ્રેસ આ પરિસ્થિતિનો લાભ લઇને ‘રાજકીય બિનવફાઇ’ કે વધુ ઉગ્ર શબ્દમાં ‘રાજકીય ગદારી’નો ઉહાપોહ કરીને પ્રજાકીય આંદોલન કરવાનું વિચારે છે પણ તેમાં કશો દમ નથી. ‘ભાજપ ધારાસભ્યો અને નેતાઓને સામ-દામ-દંડ-ભેદથી ખરીદી રહ્યો છે’ એવો ગણગણાટ જરૂર થયો. પણ કાઠિયાવાડની એક કહેવત છે કે ‘જણનારીમાં જોર ના હોય તો સૂયાણી બિચારી શું કરે?’ સાચો રસ્તો એ છે કે વધુ લોકો પક્ષને ના છોડે તેવા ઇલાજ કરવા જોઇએ.એવું લાગે છે કે ઇલાજ કોંગ્રેસ પાસે નથી. કાં તો તેઓ ઊંટવૈદું કરે છે અથવા રોગની પૂરી સમજ નથી અથવા બદલાયેલી પરિસ્થિતિએ રોગને વધુ ચેપી બનાવી દીધો છે. આવી સમજ હોત તો રાહુલ ગાંધીએ એવી પ્રતિક્રિયા ન આપી હોત કે જેને જવું હોય તે જાય, આર. એસ. એસ.ના પ્રયાસોમાં ભલે ફસાઇ જાય! 1952ની આસપાસ જવાહરલાલ નેહરુના દિમાગમાં, નવોસવો, તાજો જન્મેલો જનસંઘ ઘૂમ્યા કરતો, એક વાર તો અમદાવાદમાં જ્યોતિ સંઘની સભામાં નેહરુજી જ્યોતિ સંઘને જનસંઘ-જનસંઘ બોલતા રહ્યા હતા! રાહુલ પણ છાશવારે સાવરકર, ગોડસે, આર. એસ. એસ.ને પોતાનાં ભાષણોમાં સામેલ કરી દે છે. સારું છે કે હજુ જી-23ના નેતાઓને આવું પ્રમાણપત્ર નથી આપ્યું!ગુજરાતી રાજકારણમાં હાર્દિક વત્તા નરેશ- બે પટેલ મહત્ત્વાકાંક્ષુઓ’ શું કરશે તેનાં અનુમાનોનો રાફડો ફાટ્યો છે. રોજેરોજ મુદત નખાય છે. ‘એક સપ્તાહ પછી મારો નિર્ણય કહીશ’ એવું કહ્યાને છ-સાત સપ્તાહ વીતી ગયાં અને આજે (20 મે) આ લખાય છે ત્યારે કોંગ્રેસ-નેતાઓ ચા-પાણી પર રાજકોટનાં ફાર્મ હાઉસમાં મળ્યા. બે કલાક વાતચીત થઇ. પરિણામ ‘પોઝિટિવ’ રહ્યું છે. (કોરોનાનું પોઝિટિવ નહીં) એવું પ્રભારી રઘુ શર્માએ જણાવ્યું. આ પહેલાં નરેશ પટેલ નવી દિલ્હીનું ચક્કર પણ લગાવી આવ્યા, અહીં પણ પટેલે કહ્યું કે આગામી સપ્તાહે મારો નિર્ણય જાહેર કરીશ.આ લેખ છપાય ત્યારે તે ‘સપ્તાહ’ પણ પૂરું થઇ જશે. અગાઉ નાનાં ગામોમાં એકાદ સિનેમાગૃહ હોય ત્યારે રેંકડીમાં, બોર્ડ અને ભૂંગળા સાથે જાહેરાત કરનારો બોલતો: ‘આવે છે… આવે છે… ફલાણાં ટોકિઝમાં જાણીતી ફિલ્મ આવે છે…’ સિનેમાગૃહની એટલી ચોકસાઇ રહેતી કે એ ફિલ્મ જલદીથી રજૂ પણ થતી.ગુજરાતી રાજકારણમાં નરેશ પટેલને ઓછામાં ઓછું એટલા માટે જરૂર યાદ કરવામાં આવશે કે તેઓ પેલી ફિલ્મની જાહેરાત કે અખબારમાં નવલકથાના ‘આવતા અંક’ કરતાં વધુ સસ્પેન્સ રાખી શક્યા છે. પણ એટલું તેમણે યાદ રાખ‌વું જોઇશે કે રાજકારણમાં જવું કે ના જવું તેની તેમની અવઢવની અસર પક્ષો પર હતી, હવે તેમાં યે ઘટાડો થતો જાય છે. કોઇ સામાજિક હેતુ માટે સમાજ ચલાવવો એક વાત છે અને મોટી મહત્ત્વાકાંક્ષા સાથે રાજકારણમાં પ્રવેશ કરવો એ તદ્્ન અલગ બાબત છે. પ્રજા તેમાંથી કાં તો કંટાળી જાય અથવા મનોરંજન મેળવે.બીજી વાત એ પણ છે કે આગામી ચૂંટણીમાં એકલો ‘પટેલ-પ્રભાવ’ અસરકારક રહેશે તેવી કોઇ જ ખાતરી નથી. ‘સર્વ સમાવેશક’ રાજનીતિ ધીરેધીરે પણ પોતાનો પ્રભાવ સર્જી રહી છે અને હજુ વધુ અસરકારક બનશે. એવું પણ બને કે રાજકીય મહત્ત્વાકાંક્ષાની પરિસ્થિતિ અને પરિભાષા સાથેનાં પરિણામો પણ બદલાઇ જાય.{vpandya149@gmail.com ટાઇટલ્સઃસાચી લાગે અને સારી લાગે એવી બે જ વાતો હોય છે. (છેલવાની)રોમન સમ્રાટ નીરોના અતિભ્રષ્ટ શાસનમાં ટાઇટલ્સઃસાચી લાગે અને સારી લાગે એવી બે જ વાતો હોય છે. (છેલવાની)રોમન સમ્રાટ નીરોના અતિભ્રષ્ટ શાસનમાં લોકો ભૂખે મરતાં હતાં. ભ્રષ્ટાચારને કારણે જન્મેલી અરાજકતાવાળી હિંસાએ દેશમાં માઝા મૂકેલી. લોકો સડક પર બ્રેડના ટુકડા માટે ખૂનામરકી કરતાં હતાં. આખું શાસનતંત્ર, લગભગ ખત્મ થઈ ગયેલું તેવામાં નફ્ફટ નીરો મોટી મોટી પાર્ટીઓ, રથોની રેસ, નગ્નનૃત્યો, સંગીતના જલસા ગોઠવતો ને શહેરના મહાનુભાવો, લેખકો, કવિઓ, સમાજશાસ્ત્રીઓ, ચિત્રકારો અને શેઠિયાઓ નીરોના દરબારમાં બેશરમીથી જતા અને માણતા!આવાં પ્રજાવિદ્રોહના સમયમાં વહાણવટાનો મંત્રી નીરો પાસે આવ્યો અને કહ્યું,‘સમ્રાટ, દેશમાં અન્નના દાણાદાણા માટે લોકો મરી રહ્યાં છે.’ નીરોએ પૂછયું, ‘તો હું શું કરું?’ મંત્રી બોલ્યો,‘પરદેશથી આયાત બંધ થઈ છે કારણ કે બંદરગાહ પર જહાજોને લૂંટવા લોકો તલવારો લઈને ઊભા છે. એવામાં આપણે માત્ર એક જ વહાણને લાંગરી શકીએ એવી વ્યવસ્થા માંડ થઇ છે. પણ સમસ્યા એ છે કે અત્યારે બે વહાણો કિનારા તરફ આવી રહ્યાં છે. એક વહાણમાં અનાજ છે અને બીજામાં મુલાયમ રેતી. એ રેતી જે ઘોડાનાં રથોની રેસમાં મેદાનમાં પાથરવા માટે તમે મગાવી છે, તો શું કરું? રેતવાળા વહાણને આવવા દઉં કે અનાજવાળા વહાણને?’ નીરો હસ્યો,‘બેવકૂફ, આવો સવાલ પૂછે છે? અનાજના વહાણને લાવીને શું કરશું?’ મંત્રી બોલ્યો,‘પ્રજા ભૂખી છે!’ નીરોએ સમજાવ્યું, ‘જનતા ભૂખી છે એટલે અનાજ આપવાનું? ગાંડા, રેતીના વહાણને આવવા દે. એ મુલાયમ રેતને સ્ટેડિયમમાં પાથરીશું. ઘોડાઓની ખતરનાક રેસ થશે. લોકો હજારોની સંખ્યામાં આવશે. નાચશે, કૂદશે હર્ષોલ્લાસ કરશે અને ભૂખનું દુઃખ ભૂલી જશે. પ્રજાને આવા તમાશાઓમાં રચેલી-પચેલી રાખ!’નીરો શાણો અને ક્રૂર હતો. એ જાણતો હતો કે પ્રજાને અફીણ જોઈએ છેઃ ઉન્માદનું અફીણ, ઉત્સાહનું અફીણ, વિજયનો નશો, ઉજવણીનો કૈફ! માત્ર ભૂખ દૂર કરવાથી કાંઈ નહીં વળે પણ સુખની કે દુ:ખની, હિંસા કે નફરતની ભ્રાંતિ પણ આપવી પડશે લોકોને જીવવા માટે.આપણે સૌ પણ સાચા ખોટા ન્યૂઝના, સફળતાઓના દાવાઓના અફીણમાં… મોંઘવારી, ભ્રષ્ટાચાર બધું ભૂલી જઈએ છીએ. જેની રાજકારણીઓને ખબર છે, જેમ પેલા નીરોને ખબર હતી!ઇન્ટરવલઃભૂખ્યાજનોનો જઠરાગ્નિ જાગશે,ખંડેરની ભસ્મકણી ન લાધશે! (ઉમાશંકર જોષી)અરે, રાજકારણીઓને છોડો, એ લોકો કોઇ પણ પક્ષના હોય પણ પણ સમાજમાંથી જ ઉતરી આવે છેને? શનિ કે મંગળ પરથી નહીં! હમણાં ઝારખંડના એક મહિલા આઇ. એ. એસ. ઓફિસર પાસેથી 19 કરોડ રૂ. કેશ મળી આવ્યા, એના ઘરે, ઓફિસે, એના પતિની હોસ્પિટલમાં, એના સી. એ.ને ત્યાંથી! એ મહિલા ઓફિસરે જે રોકડા ભેગા કર્યા છે એમાં અમુક મનરેગાના ગરીબોના પૈસા પણ હોવાનું કહેવાય છે ! અને હજી સતત ચાર રાજ્યોમાં તપાસ થઇ રહી છે! આવા તો કેટલા અધિકારીઓ સિસ્ટમમાં હશે!હિંદી વાર્તાકાર ઉદયપ્રકાશની વાર્તામાં દિલ્હીની એક ઓફિસમાં પ્યૂન સાફસફાઈ કરતાં કરતાં ભૂલથી ઝાડુની લાકડી વડે દીવાલને ઠોકી બેસે છે. એ દીવાલ બોદી નીકળે છે ને એમાંથી એને લાખો કરોડોની કરન્સી નોટ્‌સ, છુપાવેલાં કાળાં નાણાં મળી આવે છે. આટલાં બધા રૂપિયા એકસામટા જોઈને એ ગરીબ પ્યૂન લગભગ પાગલ જ થઈ જાય છે. પૈસાનું શું કરવું, શું નહીં સમજાતું નથી ને પછી તો એ જ્યાં-જ્યાં જાય છે ત્યાં-ત્યાં એ સતત બસ દીવાલોને જ ઠોકવા માંડે છે. એ ચારેબાજુ ગલીગલી, ઘરે ઘરે દીવાલો ઠોકીઠોકીને કાળાં પૈસા શોધે જ રાખે છે! આપણે પણ હવે આત્માની દીવાલ ઠોકીઠોકીને પૂછવાનો સમય આવી ગયો છે.ગુજરાતી સાહિત્યના ચેખોવ ગણાતાં વાર્તાકાર ’ધૂમકેતુ’એ એક ઐતિહાસિક નવલકથામાં સુંદર ઘટના લખેલી જેને સ્મૃતિનાં આધારે ટાંકુ છું: એક શૂરવીર ગુર્જર સ્ત્રી રાજ્યને દુશ્મનોથી બચાવવા પતિની જોડે યુદ્ધમાં ઊતરે છે. રાજ્યનો રાજા મરી જાય છે, એ સ્ત્રીનો પતિ પણ શહીદ થાય છે. દુશ્મનો રાજ્યને કબજે કરે છે. પેલી સ્ત્રી બચી જાય છે એનાં પેટમાં બાળક છે. દુશ્મનોથી એને બચાવવાં એ સ્ત્રી પોતાનું નામ-ઠામ-કામ-વેશ બદલીને છુપાઈને છુપાઈને બાળકને મોટું કરે છે. બાળક જ્યારે જુવાન થાય છે ત્યારે માને લાગવા માંડે છે કે એના દીકરામાં યોદ્ધાનાં લક્ષણ જતાં રહ્યાં છે. એના ઉછેરને લીધે એને એ છોકરાને એ વાતની જાણ નથી કે એ શૂરવીરનું સંતાન છે. એક દિવસ જુવાન દીકરાને ખૂબ આનંદમાં જોઈને માથી રહેવાતું નથી ને પૂછી બેસે છેઃ‘બેટાં તને સપનાં આવે છે?’દીકરો કહે છે,‘હા, મા સપનાં તો સૌને આવે, મનેય આવે છે,રોજ રાત્રે!’માએ કહ્યું,‘બેટા, રાતનાં સપનાં નહીં, દિવસનાં સપનાં આવે છે કે નહીં? એની વાત કરું છું. દિવસે તને કોઈ વખત એમ થાય છે કે હું કોણ છું. કોણ હોઈશ?’‘દિવસે કોઈને સપનાં આવે મા? મને દિવસે તો કોઈ સ્વપ્નાં નથી આવતાં. દિવસે તો આપણે જાગતાં હોઈએ છીએ!’ત્યારે મા બોલી, ‘બેટા, જેને દિવસે સપનાં નથી આવતા, એવો જુવાન કાંઈ કરી શકતો નથી. જેને દિવસે સપનાં ના આવે એવી જુવાની વૃદ્ધાવસ્થા કરતાંય વધારે નમાલી સમજવી.’કદાચ આપણે પણ ધોળા દિવસે આદર્શ સમાજના સ્વપ્નાં જોવાનાં છોડી દીધાં છે.એન્ડ ટાઇટલ્સઃઇવ ઃ મૂરખ અને વિદ્વાનમાં શું સમાનતા છે?આદમ ઃ બેઉ એમ જ માને છે કે એ પોતે બધું જ જાણે છે! {sanjaychhel@yahoo.co.in 06 06 નીલે ગગન કે તલેવાનપ્રસ્થોનું વન નીલે ગગન કે તલેવાનપ્રસ્થોનું વન બુધવાર25 મે, 2022 બુધવાર25 મે, 2022 બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટહા ધિક્! હા ધિક્ બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટહા ધિક્! હા ધિક્ પત્નીની હત્યા માટે પતિએ આપી સુપારી પત્નીની હત્યા માટે પતિએ આપી સુપારી ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા અંદાઝે બયાંસંજય છેલ અંદાઝે બયાંસંજય છેલ ></map></div>
<script>
$(
X