X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
12345678

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 19135 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="735.61,322.62,919.75,466.95" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( મંદિરો, મહેલો, રસ્તાઓના વર્તમાનની તવારીખને લીધે વાવંટોળ ઊઠે છે. હવે તેની ચરમસીમા પૂજાસ્થાનો અને ઇમારતોનાં રૂપાંતરોના પ્રશ્ને આવી છે. તાજમહાલ તેમાં મુખ્ય છે અદાલતના આંગણે આસ્થાનો ઇતિહાસ અદાલતના આંગણે આસ્થાનો ઇતિહાસ એક ગુરુ દ્રોણની ડાયરી દિલ્લીની અનકહી દાસ્તાનો! એક ગુરુ દ્રોણની ડાયરી દિલ્લીની અનકહી દાસ્તાનો! મુંબઈમાં બે દિવસના અંતરે બનેલી બે ઘટનાએ સૌનાં દિલોદિમાગને સુનામીની જેમ ઘમરોળી નાખ્યું. બંનેમાં ક્રાઈ મુંબઈમાં બે દિવસના અંતરે બનેલી બે ઘટનાએ સૌનાં દિલોદિમાગને સુનામીની જેમ ઘમરોળી નાખ્યું. બંનેમાં ક્રાઈમ છે, કિલર છે, ડેથ છે, આરોપી છે છતાં આ સાધારણ અપરાધ નથી વયોવૃદ્ધ સસરાએ સવારનો નાસ્તો મોડો મળવાની નાની અમથી વાતે ગોળી ધરબીને પુત્રવધૂનું ખૂન કર્યું વયોવૃદ્ધ સસરાએ સવારનો નાસ્તો મોડો મળવાની નાની અમથી વાતે ગોળી ધરબીને પુત્રવધૂનું ખૂન કર્યું ટલાંક ઘરમાં સાસુ-સસરા અને પુત્રવધૂ વચ્ચે માતા-પિતા અને દીકરી જેવા સારા-મીઠા સંબંધ હોય છે. પતિ-પત્નીન ટલાંક ઘરમાં સાસુ-સસરા અને પુત્રવધૂ વચ્ચે માતા-પિતા અને દીકરી જેવા સારા-મીઠા સંબંધ હોય છે. પતિ-પત્નીના રિલેશન વિશે તો વાત કરવાની ન હોય. બંને એક કારના સાથે ચાલતાં પૈડાં હોવાં જોઈએ છતાં તાજેતરમાં મુંબઈમાં બે દિવસના અંતરે બનેલી બે ઘટનાએ સૌનાં દિલોદિમાગને સુનામીની જેમ ઘમરોળી નાખ્યું. બંનેમાં ક્રાઈમ છે, કિલર છે, ડેથ છે, આરોપી છે છતાં આ સાધારણ અપરાધ નથી. આ બદલાતી સમાજ-વ્યવસ્થા, પરિવાર-વ્યવસ્થા અને ઈમોશનલ-ઓર્ડરનું પ્રતિબિંબ હોય તો એ ખતરાની ઘંટી છે. આપણે કઈ દિશામાં જઈ રહ્યાં છીએ? એને રોકી શકાય? શું કરવું જોઈએ?ગુરુવાર, તા. 14 એપ્રિલ, 2022. મહારાષ્ટ્રમાં મુંબઈને અડીને આવેલા થાણે જિલ્લાના માજીવાડામાં રુતુ પાર્ક બિલ્ડિંગમાં અડોઅડ આવેલા ફ્લેટમાં રહે. 76 વર્ષના કાશીનાથ પાંડુરંગ પાટીલ, સાથે બે દીકરા, બે પુત્રવધૂ અને ચાર પૌત્ર-પૌત્રી. કરણ જોહરને ‘કભી ખુશી કભી ગમ’ની સિક્વલ બનાવવાનું મન થાય એવો ફેમિલી સેટઅપ છે ને? એમાંય પાટીલ બિલ્ડર. જમીનના માલિક અને બિલ્ડિંગ મટિરિયલ સપ્લાયર. કલ્પનાથી વિપરીત અહીં ‘કભી ખુશી કભી ગમ’ને બદલે કંઈક અલગ માહોલ સર્જાઈ ગયો. ગુરુવારે 11.30 વાગ્યાના સુમારે.કાશીનાથ પાટીલને ફરિયાદ રહેતી કે પુત્રવધૂઓ મારા ખાવાપીવાનું ધ્યાન રાખતી નથી. ખાસ ફરિયાદ એમને સવારના નાસ્તા માટે રહે. એ દિવસેય પાટીલે ડ્રાઈવર સમક્ષ આક્રોશ ઠાલવ્યો કે હજી મને નાસ્તો મળ્યો નથી. ડ્રાઈવરે એમના દીકરાને ફોન કર્યો. દીકરાએ ઘરે ફોન કરતા 11.30 વાગ્યે મોટી વહુ સીમા (ઉંમર વર્ષ 42)એ ચાનો કપ આપ્યો. માત્ર ચા જ મળતા પાટીલ ઉશ્કેરાયા. બંને વચ્ચે રકઝક થઈ અને પાટીલે પિત્તો ગુમાવીને પોતાની પોઈન્ટ થર્ટી બોરની વેબલી એન્ડ સ્કોટ રિવોલ્વર કાઢીને પોઈન્ટ બ્લેન્ક સીમા પર ગોળી ધરબી દીધી. પછી લાઈસન્સવાળી રિવોલ્વર કબાટમાં મૂકીને પાટીલ ઘરેથી જતા રહ્યા.ગુરુવારની સાંજ સુધી મોત સામે બાખડ્યા બાદ સીમા હારી ગઈ. હત્યાના પ્રયાસમાંથી હત્યાનો આરોપ થઈ ગયો. કાશીનાથનો ક્યાંય પત્તો ન લાગે. એ બે દિવસ અલગ અલગ સ્થળે ભટકતા રહ્યા. રાત રિક્ષામાં સૂઈ રહે. બસસ્ટેન્ડ પર બેસી રહે. અંતે શનિવારની સાંજે તેમણે પોલીસ સમક્ષ શરણાગતિ સ્વીકારી લીધી.પોલીસના દાવા મુજબ કાશીનાથને ઘરમાં કોઈ સાથે બનતું નહોતું. ઘટનાને આગલે દિવસે જ તેમણે સૌને રિવોલ્વર બતાવી હતી. સ્વભાવ અને આખાબોલાપણાંને પ્રતાપે તેઓ ઘરમાં અળખામણા થઈ ગયા હતા, પરંતુ 11.30 વાગ્યે માત્ર ચા મળવી અને એ પછીના વાકયુદ્ધ બાદ તેમણે દિમાગની કમાન ગુમાવી. હવે પોલીસ અને કાયદો પોતાનું કામ કરશે પણ…મુંબઈથી વધુ નજીક આવેલા ભાયંદરમાં શુક્રવાર તા. 16 એપ્રિલની સવાર. રાષ્ટ્રીય બેન્કમાં નોકરી કરતા 46 વર્ષના નિકેશ ધાગ રહે ગોડદેવ રોડ પરના રોહિણી એપાર્ટમેન્ટમાં. નિકેશને ઉપવાસ કે એકટાણું હોવાથી પત્ની નિર્મળાએ સાબુદાણાની ખીચડી બનાવી. ઉપવાસ એટલે એક જાતનું તપ, જેમાં મોહ, માયા, કામ, ક્રોધ અને સ્વાદ સહિતનાનો ત્યાગ કરવાનો હોય.બાર વર્ષના દીકરાની સામે સાબુદાણાની ખીચડીની પહેલી ચમચી મોઢામાં મૂક્યાની થોડી પળમાં ગુસ્સામાં રાતોચોળ થઈને નિકેશ બેડરૂમમાં નિર્મળા પાસે ધસી ગયો અને તેને ઝૂડવા માંડ્યો. પાછળ પાછળ ગયેલો દીકરો વિનવતો રહ્યો કે પપ્પા, પ્લીઝ મમ્મીને મારો નહીં. મારપીટ વચ્ચે નિર્મળાએ પ્રતિકાર કર્યો તો નિકેશ વધુ ઉશ્કેરાયો. તે નિર્મળાનું ગળું દાબવા માંડ્યો. એટલું જ નહીં, બાલ્કનીમાંથી કપડાં સૂકવવાની નાઈલોનની દોરી લાવીને પત્નીના ગળા પર ભીંસ વધારી દીધી. નિર્મળા એકદમ શાંત પડી ગઈ એટલે ઉતાવળમાં નિકેશ ઘરમાંથી નીકળી ગયો, એવું દીકરાએ પોલીસને જણાવ્યું.આ સંજોગોમાં નાનકડા બાળકની હાલત કેવી કફોડી થઈ જાય? બચાડાએ મામા પ્રભાકર ગુરવ અને નાનીને ફોન કર્યો. પ્રભાકર તરત ભાયંદર પહોંચ્યો અને રિક્ષામાં બહેનને હોસ્પિટલ લઈ ગયો. ડોક્ટરોએ તપાસીને તરત જાહેર કર્યું કે હોસ્પિટલ પહોંચતા પહેલાં નિર્મળા મરી ચૂકી હતી. કારણ શું બહાર આવ્યું? સાબુદાણાની ખીચડીમાં વધુ પડતું મીઠું હતું! ખારાશમાં ઉમેરાયેલા ગુસ્સાએ ન જાણે કેટકેટલી જિંદગીમાં કડવાશ ઉમેરી, દુ:ખના પહાડ ઉગાડ્યા અને આંસુના દરિયા ઉલેચી દીધા. નિકેશે કલાકોમાં પોલીસ સમક્ષ જઈને બધું કબૂલી લીધું, પણ...નાસ્તો ન મળવો-મોડો મળવો કે વધુ પડતું મીઠું કોઈના, ખાસ તો સ્વજનોના જીવ લેવાનું કારણ? ડિગ્રીના કાગળ પર ભણેલા-ગણેલા લાગતા આપણે એંગર મેનેજમેન્ટમાં કેટલાં અભણ અને કંગાળ છીએ?આ બંને ઘટના ચીખીચીખીને કહે છે કે જીવનમાં હૂંફ, પોતીકાપણું, લાગણી અને સમજદારીની જોશભેર બાદબાકી અને ભાગાકાર થઈ રહ્યાં છે. ભલે આ બંને ઘટનાને એકલદોકલ કે અપવાદરૂપ ગણીએ… એટલે સામાજિક સહનશીલતાના ઘસારાનું લેબલ ન મારીએ, પરંતુ આ શરૂઆત સાવધાન થવાનું સિગ્નલ આપે છે. પરફેક્ટ કોઈ નથી, કંઈ નથી. ન જ હોય. ખારીમસ ખીચડીનો વિકલ્પ લસ્સી, ફ્રૂટ, ડ્રાયફ્રૂટ હોઈ શકે, પણ જીવનનો વિકલ્પ નથી, નથી ને નથી જ. કારકિર્દી અને કમાણીનું આ સ્તરનું પ્રેશર હોય તો એ નકામું છે. કદાચ વધુ સારી અને ગંભીરતાથી માનસશાસ્ત્રી આ ઘટનાને મૂલવીને બહેતર ઈલાજ સૂચવી શકે, પણ અંગતપણે આપણે કેમ વર્તવું, શું કરવું એ તો આપણા જ હાથમાં છે હોં.{prafulshah1@gmail.com 02 02 નવાપી, કુતુબમિનાર, તાજમહાલ… એક પછી એક નહીં, એકસાથે આ પ્રશ્નો અજંપા તરફ ધકેલાઇ રહ્યા છે ને છેવટે અદાલ નવાપી, કુતુબમિનાર, તાજમહાલ… એક પછી એક નહીં, એકસાથે આ પ્રશ્નો અજંપા તરફ ધકેલાઇ રહ્યા છે ને છેવટે અદાલતના આંગણે તેનો ન્યાય તોળાઇ રહ્યો છે. આનાં પરિણામોની પહેલાં જ સાચા-ખોટા સવાલોની ભરમાર શરૂ થઇ! એક પોપટપાઠ એવો છે કે ‘આસ્થા’ નહીં, ‘બંધારણ’ સર્વોપરી છે અને તેમાં અમે માનીએ છીએ. કોર્ટના ચુકાદાને માનવાનો ઇન્કાર કરનાર ઑવેસીએ તો આવું કહ્યું પણ ખરું. જ્ઞાનવાપીની ભીતરના સર્વેની સામે તેણે રોષ ઠાલવ્યો અને કેટલાંક ‘લિબરલ’ પરિબળોનો તેને ટેકો પણ મળ્યો.પણ આવા તરફેણ-વિરોધથી આ સવાલ ઉકેલાઇ શકે તેવો છે ખરો? આનાં મૂળિયાં જ આપણાં વિભાજન સાથે અને આક્રમણ સાથે જોડાયેલા ઇતિહાસમાં છે. પશ્ચિમી વિચારકો અને નાઇપોલ જેવા નોબેલ-વિજેતાને ય નવાઇ લાગી છે કે ભારત પોતાના સાંસ્કૃતિક અસ્તિત્વના ભૂતકાળથી આટલું ઉપેક્ષિત કેમ રહે છે?ખાસ કરીને મંદિરો, મહેલો, રસ્તાઓના વર્તમાનની તવારીખને લીધે આવા સવાલો પેદા થાય છે. નવી દિલ્હીમાં એક ઔરંગઝેબ માર્ગ હતો, ઇતિહાસમાં અકબર અને ટીપુ સુલતાનની નવાજેશ થઇ એટલું રાણા પ્રતાપ કે ચેનમ્માનું સ્થાન નથી. આવા કિસ્સાઓ પેદા થાય એટલે વાવંટોળ ઊઠે છે. હવે તેની ચરમસીમા પૂજાસ્થાનો અને ઇમારતોનાં રૂપાંતરોના પ્રશ્ને આવી છે. તાજમહાલ તેમાં મુખ્ય છે. મુમતાઝના પ્રેમ માટેની તે શાહજહાંની અમર નિશાની છે એવી દંતકથાએ દુનિયાભરના પ્રવાસીઓને આકર્ષિત કર્યા. કોઇ પણ દેશના રાષ્ટ્રપતિ કે વડાપ્રધાન ભારત આવે તો આગ્રાની મુલાકાત લઇને તાજમહાલ પાસે ઊભા રહીને અવશ્ય ફોટા પડાવે છે.શાયર सસાહિર લુધિયાનવી‘તાજ તેરે લિયે ઇક મઝહર-એ-ઉલ્ફત હી સહી’માં કહે છે ‘ઇક શહंંશાહ ને દૌલત કા સહારા લેકર, હમ ગરીબોં કી મોહબ્બત કા ઉડાયા હૈ મઝાક…’ પણ દુનિયાના સામ્યવાદી દેશોના, ગરીબોના મસીહા ગણાતા, નેતાઓ પણ તાજથી મુગ્ધ થતા આપણે જોયા છે!તાજની દંતકથાઓ તો એકાધિક છે. શાહજહાંની બેગમોની ગણતરી કરવામાં આવે તો મુમતાઝને નસીબદાર ગણવી પડે. તાજ બંધાઇ ગયા પછી, તેના બાંધકામ કરનારાઓના હાથ કાપી નાખવામાં આવેલા કેમ કે આવું બેનમૂન સ્થાપત્ય બીજું ક્યાંય કરે નહીં એ વળી બીજી દંતકથા! પણ ત્રીજું સંશોધન ઘણાંને આકરું લાગે છે કે આ તાજમહાલ હતો જ નહીં, તેજો મહાલય હતું! તેનો પ્રારંભ તો ચાર-પાંચ દાયકા પૂર્વે જ થઇ ગયેલો પણ તે સમયે કોઇ ઇતિહાસકારે તેને ગંભીરતાથી લીધો જ નહીં. આજે તેનું પુસ્તક છેક અદાલત સુધી અને મીડિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. તેનું નામ પુરુષોત્તમ નાગેશ ઓક જેને ‘પીએન ઓક’ના ટૂંકાક્ષરે ઓળખવામાં આવે છે.શું કહ્યું હતું તેણે, પોતાનાં પુસ્તકમાં?- તાજમહાલ એક પ્રાચીન શિવાલય હતો.- કાબા (મક્કા) પણ હિંદુ મંદિર હતું.આજે આવું કોઇ કહે તો તેને ધાર્મિક લાગણી દુભાવનારું મંતવ્ય કહેવામાં આવે. પણ ઓકે પોતાની વાત રજૂ કરી. 1964માં તેણે ‘ઇન્સ્ટિટ્યૂશન ફોર રિ-રાઇટિંગ ઇન્ડિયન હિસ્ટરી’ સંસ્થાની સ્થાપના કરી. 1917માં ઇન્દોરમાં એક મહારાષ્ટ્રીયન પરિવારમાં ઓકનો જન્મ થયો. બીજા વિશ્વયુદ્ધ સમયે તેમણે સૈન્યમાં જોડાવાનું પસંદ કર્યુ. પીએન ઓક 1941માં ‘આઝાદ હિંદ ફોજ’માં જોડાયા. નેતાજીએ તેમને ‘ફ્રી ઇન્ડિયા રેડિયો’ની સાઇગોનમાં જવાબદારી સોંપી હતી. 1947થી 1974 સુધી પીએન ઓકે જુદી જુદી સંસ્થાઓમાં કામ કર્યુ. માહિતી પ્રસારણ ખાતામાં કેન્દ્રીય કાર્યાલયમાં રહ્યા પણ જીવ બીજે વળગ્યો હતો તે મુદ્દો હતો ભારતીય ઇતિહાસના સંશોધનનો! તેને માટે તેણે ‘ઇતિહાસ પત્રિકા’ સામયિક પણ શરૂ કર્યુ. 2007માં મૃત્યુ પામ્યા ત્યાં સુધી તેની આ ઝુઝારું પ્રવૃત્તિ ચાલુ રહી. તેણે લખ્યું કે ભારતીય ઇતિહાસકારો દંતકથા અને પૂર્વગ્રહો અને પશ્ચિમી તેમજ ઇસ્લામી અસર હેઠળ ગલત ઇતિહાસ લખે છે. ઓકના અભિપ્રાય પ્રમાણે તો નામદાર પોપનું વેટિકન, પારિસનું નોત્રે ડેમ અને વેસ્ટમિન્સ્ટર એબી પણ એક સમયે હિંદુ મંદિર જ હતાં! ઇ. સ. 2000માં ઓકે સર્વોચ્ચ અદાલતનો સંપર્ક કર્યો અને ત્યાં સાહસપૂર્વક તાજમહાલ વિશે રજૂઆત કરી હતી. તેનું અતિ જાણીતું પુસ્તક ‘તાજમહાલ: સાચી કહાણી’ છે. 1989માં તેનું પ્રકાશન થયું અને કહ્યું કે આ તેજો મહાલય છે તેને શાહજહાંએ પરિવર્તિત કર્યું હતું તેને માટે બટેશ્વરના શિલાલેખનું પ્રમાણ આપ્યું. અજમેર-જયપુરના રાજપરિવારને ત્યાં ઉદ્યાન હતો તે ઓકે લખ્યું અને અત્યારે જયપુરના રાજપરિવારે પણ તે મુદ્દો આગળ મૂક્યો છે. ઓકસાહેબની બીજી થિયરી ‘ક્રિશ્ચિયાનિટી- ઇઝ ક્રિષ્ણ નીતિ’ની છે! તેમાં ઇસુ ખ્રિસ્ત ભારત આવ્યા હતા અને વેદનું શિક્ષણ લીધું હતું એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે! કેટલાંક સ્થાનોનાં મૂળ સંસ્કૃત નામોની પણ તેણે ચર્ચા કરી. પણ વિદ્વાનોએ તેને ગંભીરતાથી લીધું નહીં.આજે અદાલતોમાં આ મુદ્દાઓ પર નિર્ણયો લેવાની શરૂઆત થઇ છે. તાજમહાલના બંધ ઓરડાઓ અને જ્ઞાનવાપીના બંધ ઓરડાઓ ખૂલે તો, પુરાતત્ત્વની નજરે તથ્યો મળે તેવું માનનારા વર્ગે અદાલતમાં અરજી કરી પણ તાજમહાલના ઓરડાઓ ખોલવાની અદાલતે ના પાડી. જ્ઞાનવાપીનો સર્વે શરૂ થયો અને આ લેખ છપાય ત્યાં સુધીમાં તેનો અહેવાલ આવી જશે. મથુરા સહિત બીજાં ઘણાં સ્થાનો વિશે પ્રતિક્રિયાઓ આવવા માંડી છે. એ તો ઐતિહાસિક તથ્ય છે કે આક્રમકોએ દેવાલયોને તોડીને ત્યાં પોતાનાં આસ્થા-સ્થાનો ઊભાં કર્યાં. આક્રમકોનો એ સ્વભાવ હોય છે. બ્રિટિશરોએ તેવું ના કર્યુ પણ જૂની શિક્ષણપ્રથાને ખલાસ કરીને પશ્ચિમી સામ્રાજ્યવાદને મજબૂત કર્યો. તિબેટમાં ચીન પૌરાણિક બૌદ્ધ ધર્મને નેસ્તનાબૂદ કરીને સામ્યવાદી ચહેરો બનાવી રહ્યાનું ખુદ દલાઇ લામાએ લખ્યું છે.આ પ્રશ્નોનો-અને સમસ્યાઓનો- ઉકેલ શો હોઇ શકે? અદાલત પણ તેની મર્યાદામાં રહીને આંશિક ઉકેલ આપી શકે. માનસિકતાનો બદલાવવી મુશ્કેલ છે. રામ જન્મભૂમિ નિર્માણે સમજૂતીનો એક આશાસંકેત પૂરો પાડ્યો છે પણ બીજે બધે આવું શક્ય થશે? તેનો જવાબ આગામી દિવસોમાં જ મળશે. અન્યથા લોકતંત્રે બીજા રસ્તાઓના વિકલ્પો શોધવા રહ્યા.{vpandya149@gmail.com ટાઈટલ્સસત્તા સામે ‘બાળપણ’ નકામું! (છેલવાણી)હિંદી સાહિત્ય અને ફિલ્મોના કવિ ‘નીરજ’ ઉર્ફે ગોપાલદાસ સક્સ ટાઈટલ્સસત્તા સામે ‘બાળપણ’ નકામું! (છેલવાણી)હિંદી સાહિત્ય અને ફિલ્મોના કવિ ‘નીરજ’ ઉર્ફે ગોપાલદાસ સક્સેનાએ, રાજ કપૂરની ‘મેરા નામ જોકર’ ફિલ્મ માટે ગીત લખેલું– ‘ઐ ભાઇ, યે સર્કસ હૈ!’ પણ મૂળે તો એ દિલ્લી વિશે લખાયેલ કવિતા હતી- ‘ઐ ભાઇ યહ રાજપથ હૈ, ઔર રાજપથ મેં છોટે કો ભી-બડે કો ભી, દૂબલે કો ભી-પતલે કો ભી, ઉપર સે નીચે આના-જાના પડતા હૈ!’… તો ચાલો, આજે સદીઓથી સત્તાના કેન્દ્ર એવા દિલ્લીની વાતો કરીએ:એક કેફિયત વાંચો ‘હું દિલ્લીમાં એક વિદ્વાનને ઓળખું છું જેમની મહેરબાનીથી સેંકડો ઉમેદવારોને સરકારી નોકરીઓ મળી ચૂકી છે. આ વિદ્વાન પબ્લિક સર્વિસ કમિશનમાં સરકારી નોકરીઓ માટે ઈન્ટરવ્યૂમાં જતા હોય છે. એકવાર તેઓ કમિટીમાં હતા જ્યાં એમનો સગો ભત્રીજો નોકરી માટે ઈન્ટરવ્યૂ આપવા આવવાનો હતો. વિદ્વાન એકદમ સાવધ હતા કે કોઈપણ ભોગે એમના નામ પર સગાવાદનો ­આરોપ ના લાગે. તો જ્યારે ભત્રીજાનું નામ એનાઉન્સ કરવામાં આવ્યું ત્યારે કમિટીના અધ્યક્ષ સામે વિનંતી કરી, ‘ઉમેદવાર મારો ભત્રીજો છે એટલે હું થોડીવાર બહાર જતો રહું ને આપ જ ઈન્ટરવ્યૂ લઇ લો ને!’ સરકારી અક્કલમંદને અડધો ઈશારો પણ કાફી હોય. જ્યારે નોકરી મેળવનારાઓની યાદી નીકળી ત્યારે વિદ્વાનના ભત્રીજાનું નામ ટોચ પર હતું! આમ વિદ્વાનનું કામ પણ થઈ ગયું ને દામન પર ડાઘ પણ ના લાગ્યો! આવા કિસ્સાઓ, દિલ્લીના બુઝુર્ગ ને ગુરુ સમાન પત્રકાર દ્રોણ કોહલીના સંસ્મરણોની જૂની ડાયરીમાં છે, જે સત્તાવિલાસ ને ભ્રષ્ટાચારની કથાઓથી લથબથ છે. નવાઇની વાત એ છે દિલ્લીની આવી ઘટનાઓ વાંચીને હવે આપણું દિલ જરાયે ચોંકતું નથી!કારણ કે ભ્રષ્ટાચાર બહુ બારીક કળા છે. ઘણા ચિત્રકારો ચોખાના દાણા પર આખા તાજમહાલનું ચિત્ર દોરી શકે છે એમ દિલ્લીના ખેલાડીઓ ધોળે દિવસે ચાંદો દેખાડીને ચાંદની વેચી શકે! ભ્રષ્ટાચારના ખેલાડીઓને, સત્તાની ગલીઓમાં સાપસીડી રમતા સારી રીતે આવડે! એક જમાનામાં માત્ર દૂરદર્શન જ ચેનલ હતી ત્યારે ત્યાંથી સિરિયલો પાસ કરાવવાની કળા પાંચ-છ નિર્માતાઓ પાસે જ હતી. એ નિર્માતાઓ ‘મંડી હાઉસ’ વિસ્તારની દૂરદર્શનની હેડ-ઓફિસમાં સાહેબોને પટાવીને સિરિયલ પાસ કરાવી લેતા ને પછી અમારા જેવા સામે બિંદાસ કહેતા:‘સરકારને દૂરદર્શન કી હેડ-ઓફિસ રખી હૈ-મંડી હાઉસ ઈલાકે મેં! ‘મંડી’ યાને ‘બાઝાર!’ તો ‘મંડી’ મેં તો બેચના-ખરીદના હી હોગા ના?’ઈન્ટરવલઅનાડી હૈ કોઇ, ખિલાડી હૈ કોઇ!(આનંદ બક્ષી)દિલ્લીના ભ્રષ્ટ રાજકારણીઓના તેજતર્રાર દિમાગનો વધુ એક કિસ્સો દ્રોણસાહેબની જુબાનીથી સાંભળો-‘ચાંદની ચોક વિસ્તારમાં ગુપ્તાજીની રેશનિંગની દુકાન હતી. દુકાન પર રેડ પડી અને ગલ્લામાં દુકાનના માલની કિંમત કરતાં વધારે પૈસા મળ્યા, મતલબ કે ગુપ્તાજી સરકારી રેશનિંગના અનાજને બ્લેકના ભાવે વેચતા હતા. રેડ પાડનાર ઓફિસર કડક હતો એટલે દુકાનને સીલ કરી નાખી.ગુપ્તાજી, લોકલ એમ.એલ.એ. પાસે પહોંચીને બોલ્યા, ‘સર, તમને વોટ આપેલો હવે તમે જ બચાવો!’ નેતાએ હસીને કહ્યું, ‘અરે દુકાન સીલ હુઈ હૈ, તુમ્હારી કિસ્મત સીલ નહીં હુઇ! હમ તરકીબ બતાતે હૈં…’ લોકલ નેતાએ ગુપ્તાજીને ટ્રિક સમજાવી કે દુકાનની પાછલી બાજુએ દીવાલ તોડાવો, અંદર ઘૂસીને ગલ્લો બહાર કાઢી લો ને બીજો ગલ્લો ત્યાં મૂકી દો ને ફરીથી દીવાલ ચણાવી લો! 5000નો ખર્ચો થશે ને રેશનિંગની દુકાનનું લાખોનું લાઇસન્સ બચી જશે! દરવાજા પર ભલે ને સરકારી સીલ મારેલું હોય પણ જે કામ પાછલી બાજુથી થાય એ જ સાચું! ગુપ્તાજી તો સાંભળીને ઉછળી પડ્યા ને રાતોરાત નેતાની સલાહ મુજબ કરી નાખ્યું અને વાળ પણ વાંકો ના થયો. ભ્રષ્ટ નેતાએ સ્પષ્ટ કરી આપ્યું કે જ્યાં મામૂલી પૈસાથી કામ નીકળતું હોય ત્યાં અફસરોના સૂતેલા આત્માને કે પોઢેલા આદર્શોને જગાડીને ડિસ્ટર્બ નહીં કરવાના!બુઝુર્ગ પત્રકાર દ્રોણ કોહલીની ડાયરીમાં આવાં કિસ્સાઓ પાને પાને પ્રગટે છે, જેમાં દિલ્લીની દિલ દહેલાવી નાખતી દાસ્તાનો છે, જેમ કે-‘ચાવડી બાઝાર’ નામના ગરીબ ઇલાકામાં ઉસ્માન નામનો રદ્દીવાળો પોતાની મોટી ભરાવદાર મૂછો માટે પ્રખ્યાત હતો. એક દિવસ ઉસ્માન, પત્રકાર દ્રોણને મળ્યો ત્યારે એ ઉસ્માનની ઓળખ સમાણી મૂછો ગાયબ હતી! દ્રૌણજીએ મૂછો ગાયબ થવા વિશે પૂછ્યું ત્યારે ઉસ્માને કહ્યું, ‘શું કહું સાહેબ, પોલીસ મૂછ લઇ ગઇ!’‘પણ પોલીસને ને તારી મૂછને શું લેવાદેવા?’‘સાહેબ, હવાલદારો અમને રદ્દીવાળાઓને ચોર કહીને સતાવે છે. ગિરફ્તાર કરવાની ધમકીઓ આપીને ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢી લે છે. પૈસા ના આપું તો મૂછો ખેંચીને ત્રાસ આપે છે એટલે મેં નક્કી કર્યું કે મૂછો જ નહીં રહે તો ખેંચશે કોને? પૈસા તો મારી પાસે છે નહીં તો પછી મોટી મૂછને લીધે શા માટે હેરાન થાઉં? મૂંડાવી નાખી. તેલ લેવા ગઇ મર્દાનગીની નિશાની!’ખરેખર તો ‘દિલ્લી’ પોતે એક એવો હવાલદાર છે જે દેશ આખાની, આપણા સૌની મૂછો ખેંચી ખેંચીને સતાવે જ રાખે છે. આઝાદી પહેલાં પણ ને આઝાદી બાદ પણ! હવે તો ‘નવી દિલ્લી’ સાવ ‘નવી’ બની ગઇ છે અને ત્યાંનો નઝારો જ અલગ છે, હવે સૌ સમજદારોએ પોતાની મૂછો કાઢી નાખવી કે રાખવી એ વિચારી લેવું જેથી ભૂલેચૂકે ભવિષ્યમાં દર્દ ના થાય!એન્ડ ટાઇટલ્સઆદમ: એક વાત કહું ઇમાનદારીથી?ઇવ: ઇમાનદારીથી કહી શકીશ? {sanjaychhel@yahoo.co.in 06 06 નીલે ગગન કે તલે‘મુઝે કહતે હૈ પ્રીતિ પટેલ’ નીલે ગગન કે તલે‘મુઝે કહતે હૈ પ્રીતિ પટેલ’ બુધવાર18 મે, 2022 બુધવાર18 મે, 2022 સાંઈ-ફાઈજીવનશૈલી સાંઈ-ફાઈજીવનશૈલી પીએન ઓક પીએન ઓક સવારનો નાસ્તો બન્યો બે હત્યાનું કારણ! સવારનો નાસ્તો બન્યો બે હત્યાનું કારણ! ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ ક્રાઈમ ઝોનપ્રફુલ શાહ સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા સમયના હસ્તાક્ષરવિષ્ણુ પંડ્યા અંદાઝે બયાંસંજય છેલ અંદાઝે બયાંસંજય છેલ ></map></div>
<script>
$(
X