X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
123456

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 19177 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="348.09,1344.25,461.29,1499.9" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( ભોજનમાં જ નહીં, જીવનમાં પણસ્વાદ ઉમેરાય તે ખૂબ જરૂરી છે મારા ગામમાં એક કાશી ડોશી રહેતાં હતાં. દેખાવે સાવ સામાન્ય લાગતાં આ કાકી સમજવામાં બહુ અઘરાં હતાં. કાકી મારા ગામમાં એક કાશી ડોશી રહેતાં હતાં. દેખાવે સાવ સામાન્ય લાગતાં આ કાકી સમજવામાં બહુ અઘરાં હતાં. કાકીની અમુક વર્તણૂક સમજવાં માટે તમારે પુરાતત્ત્વ ખાતાની મદદ લેવી પડે. કાશીકાકીને કોઈ દુઃખી ન કરી શકે પરંતુ કાકી આખા ગામને હેરાન કરવા સક્ષમ હતાં. કાકી સૌનું ભલું ઈચ્છે, પણ જૂના સિદ્ધાંતોમાં બાંધછોડ ન કરે. કોઈનાં પણ લગ્નમાં જાન ડિસ્કો કરવામાં મંડપે મોડી આવે તો કાકી વેવાઈને તતડાવી નાખે. કોઈના બર્થડેમાં જાય તો કેન્ડલ પ્રગટાવ્યા બાદ એ કેન્ડલ ઠારવા ન ધ્યે. પશ્ચિમી સંસ્કૃતિનું લાંબુ પ્રવચન આપી સળગતી કેન્ડલ મંદિરમાં મૂકી આવે અને પછી બે હાથે કેક દાબે. ગામનો ક્યો જુવાનિયો કઈ કન્યા માટે ક્યાં ક્યાં ટાયર ઘસે છે તેની જાણ કાશી ડોશીને સૌથી પહેલી હોય. કાશીકાકી એટલે આખા ગામનું પૂછવા ઠેકાણું, સૌના સ્વીકાર્ય વડીલ, આખા ગામને ખિજાઈને પણ ખખડાવે અને હસાવીને પણ ખખડાવે. કાશીકાકીના પરિવારમાં મોટી દીકરી સુખી ઘરમાં સાસરે અને દીકરો વહુના લીધે શહેરમાં વસે. પતિ કરસનકાકા યમરાજાથી ન ડરે એટલા કાકીથી બીએ. કાકી એકવાર શહેરમાં ગયાં. ત્યાં જઈને રિક્ષા બાંધતા પહેલાં રિક્ષાવાળાને પૂછ્યું કે ‘હે ભઈલા, તમે ગુંડા તો નથી ને?’ કાકીની નિખાલસતાથી રિક્ષાવાળો પણ હસી પડ્યો અને કાકીને ફ્રીમાં ઉતારી ગયો.*કાકીને દવાખાનાથી ડર બહુ લાગે. ઘરના મોભારે એકાદ મીંદડી ભાળ્યાં પછી જેમ ઉંદરડા ભાગે એમ ઈન્જેક્શનની સોય ભાળી કાકી ઠેકડા ઠેકડ કરવા લાગે. દવાખાનાનું બોર્ડ ભાળીને કાકીને ધ્રુજારી છૂટે અને ઓપરેશન કે સર્જરીની વાતુ સાંભળીને તેને લખલખું આવી જાય. કાકીની તકલીફો પણ મેડિકલ ટર્મિનોલોજીને ફીણ લેવડાવે એવી હતી. કાકી દવાખાને ન જાય પણ લગભગ એકાંતરે ડોક્ટરને ઘરે તેડાવી લ્યે. ડોક્ટરને ફોન કરી કાકા નવા-નવા રોગનાં વર્ણન કરે. ડોક્ટર પણ એવો હરખપદુડો કે કાશી ડોશીની દવા કરવા લાલ-લીલી ગોળીયું લઈને તરત જ દોડીને ઘરે આવે. ડોક્ટરે સાઇકલ પર કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, માત્ર પાંચ વરસમાં કાશીકાકીને લીધે ડોક્ટર ફોર વ્હીલ ફેરવતા થઈ ગયા.એકવાર ડોક્ટરે કહ્યું કે ‘કાકી, તમારું ઓલ બોડી ચેકઅપ કરાવવું છે અને રાજકોટના મોટા ડોક્ટરને રિપોર્ટ બતાવવા છે. તમને શું શું થાય છે એ લેટરથી લખી દો.’ ડોક્ટરના આગ્રહથી કાકીએ પહેલીવાર પાડોશની એક ભણેલી વહુ પાસે પત્ર લખાવ્યો જે વાંચવા જેવો હતો.‘ડોક્ટર સાહેબ. અમરનગરથી કાશીના જાજેથી જે શ્રીક્રિશ્ન વાંચશો. તમે રૂબરૂ કીધું એટલે બાજુવાળા પાડોશની ભણેલી વવ પાસે આ પત્ર લખાવી રહી છું. જે મેં જ લખ્યો છે એમ સમજજો. બાકી બેટા હું ક્યાં ભણી છું?હવે તકલીફની વાત માંડીને કહું તો આમ તો મને કાંઈ તકલીફ નથી અને આમ જુઓ તો તકલીફ સિવાય કાંઈ નથી. મારા જમણા કાનમાંથી ક્યારેક ક્યારેક ધુંવાડા નીકળતા હોય એવું લાગે છે. મારા ડાબા કાનમાં સતત પિપૂડી વાગ્યાં કરે છે. ક્યારેક તો મને એમ થાય કે કોઈ મચ્છરનાં લગ્નની પિપૂડી મને સંભળાય છે કે શું? મારા પેટમાં સતત ઘોડા દોડતા હોય એવું લાગે છે. મારા પગનાં તળિયાંમાં કો’કે ભીના ભીના ભમરા મૂક્યા હોય એવું લાગે છે. બેટા મને મે’માન આવે તો’ય નથી ગમતું અને જાય તો’ય નથી ગમતું. કોઈ લાઈટ કરે એ પણ નથી ગમતું અને અંધારું કરે એ પણ નથી ગમતું. હું ‘અનુપમા’ સિરિયલ જોતી હોઉં એટલી જ ઘડી મારા જીવને નિરાંત થાય છે. જેવી સિરિયલ પતે એટલે મારું ગળું સુકાવા લાગે છે. આમ તો રોજ રાતે સાડા દસ વાગે મારી આંખ્યું ઘેરાય છે પણ તો’ય મને સખની નીંદર નથી આવતી. મારા ઓશીકાં નીચે કો’કે પવનચક્કી મૂકી હોય એવો અવાજ મને આવ્યાં કરે છે. હજી મને આવું તો ઘણુંંય થાય છે બેટા! પણ હવે વવને ધાવણું છોકરું હોવાથી એ લખવાની ના પાડે છે એટલે પત્ર ટૂંકાવું છું. દીકરા ઝટ મારા રોગની દવા મોકલજે.’લિ. કાશીના જે શ્રીક્રિશ્ન*કાશીકાકીના ઘરવાળા કરસનકાકા છાનામાના પોટલી (કોથળી)ના રવાડે ચડ્યા. પરિણામે કાકા વ્યસનના અતિરેકથી ગુજરી ગયા. આમ તો કાકી છૂટ્યાં પણ તો’ય લૌકિક રિવાજ પ્રમાણે આખું ગામ કાશી ડોશીને ખરખરે આવ્યું. અવગુણોથી ભરપૂર કાકાનાં અપલખણની ગ્રામજનોને જાણ હોવા છતાં કાકીએ જે ગુણગ્રાહી દૃષ્ટિ રાખી હતી જે કાબિલેદાદ હતી. એક જ શેરીમાં રહેતા હોવાથી ટીનએજર હોવા છતાં હું પણ કાકીના ઘરે ખરખરે પહોંચ્યો. મેં કાકીને પૂછ્યું; ‘શું હતું કાકાને?’ અને કાકીએ નોનસ્ટોપ કાકાનો ગુણાનુવાદ(?) શરૂ કર્યો. કાકી ઉવાચ: ‘કાંઈ નહી બેટા, તારા કાકા તો તારા કાકા હતા. ચૌદ દી’એ નહાતા પણ કદી વાસ ન આવે. ચાર ચોરણી હતી પણ નાડી એક. કદી ખોટા ખર્ચાની ટેવ નહીં. આંખમાં ફુલુ હતું પણ નજર મારા સિવાય ક્યાંય પડે નહીં. કેટલું સમજાવ્યા પણ પીવાની લત એનાથી છૂટી નહીં. પણ બેટા તારા કાકા નેકી ટેકીવાળા બહુ હતા. પીધા પછી એકની એક ગટરમાં બીજીવાર કોઈ દી’ નથી પડ્યા. તારા કાકાને મારું-તારું નહોતું એ ગમે તેની સાઇકલ પંચાયતેથી લઇ આવતા. ગમે તેના ચપ્પલ પે’રી લેતાં. એ એમ કહેતા કે મારું-તારું અજ્ઞાનીને હોય. આ બધું આપણું જ કહેવાય...!’ તેર વર્ષની ઉંમરે મેં કાકીને સાંભળ્યા બાદ મને હજુ નથી સમજાણું કે આમાં કાકાએ કાકાની નિંદા કરી કે પ્રશંસા? તમને સમજાય તો સમજી લેજો! કાકા ને કાકી બે’ય ગુજરી ગયાં છે.}}}હસાયરામખોદેલી શેરી અને પાકેલી કેરી બંને ભીંજવે...!sairamdave@gmail.com કાશીની કહાની કાશીની કહાની }}}ક્યારેક માણસની પર્સનાલિટી સાથે સ્વાદ ઉપરાંત ઉષ્ણતામાન પણ જોડાઇ જાય છે. કડકડતી ઠંડીમાં ગરમ ગરમ ચ }}}ક્યારેક માણસની પર્સનાલિટી સાથે સ્વાદ ઉપરાંત ઉષ્ણતામાન પણ જોડાઇ જાય છે. કડકડતી ઠંડીમાં ગરમ ગરમ ચા કે કાૅફીનું ‌ઉષ્ણાતામાન પણ ‘સ્વાદ’ બની જાય છે અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થા ધીમી પડશે પણ મંદી આવશે જ એ જરૂરી નથી અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થા ધીમી પડશે પણ મંદી આવશે જ એ જરૂરી નથી મેરિકા વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. એટલું જ નહીં પણ દુનિયાના વિવિધ દેશો પાસેથી અમેરિકા મોટાપાય મેરિકા વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. એટલું જ નહીં પણ દુનિયાના વિવિધ દેશો પાસેથી અમેરિકા મોટાપાયે ખરીદી કરે છે. આ અર્થવ્યવસ્થા ભૂતકાળમાં હાઉસિંગ લોન્સ કટોકટીને કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાઇ ત્યારે દુનિયાની ભારત સમેત બધી જ અર્થવ્યવસ્થાઓને એનો ધક્કો લાગ્યો હતો. દરેક દેશમાં કેન્દ્રીય બેન્ક (આપણે ત્યાં રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા) ફુગાવા અને મંદીને કાબૂમાં લેવાં નાણાકીય નીતિઓ જાહેર કરતી હોય છે. જો કેન્દ્રીય બેન્કો વ્યાજદરો વધારે તો ફુગાવો કાબૂમાં આવે તે સાથે જ અર્થવ્યવસ્થા મંદી તરફ જવાનો ભય ઊભો થાય.ડોઇશ બેન્ક એજીના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસરે ચેતવણી આપી હતી કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર મંદી તરફ જઈ શકે છે કારણ કે કેન્દ્રીય બેંકો ફુગાવાને કાબૂમાં લેવા કડક પગલાં લેવાની નીતિ આગળ વધારી રહી છે. વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા ચીનમાં સપ્લાય-ચેઈનના મુદ્દાઓથી લઈને ખાદ્યપદાર્થોના વધતા ભાવો સુધીના વિવિધ મુદ્દાઓના તણાવ હેઠળ છે. આવનાર સમયમાં વૈશ્વિક મંદીની 50 ટકા સંભાવના વ્યક્ત કરતા તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા અને યુરોપ 2023ના અંત સુધીમાં મંદીમાં સપડાઈ શકે છે.નોમુરાએ પણ દહેશત વ્યક્ત કરી છે કે આ વરસના અંત સુધીમાં અમેરિકા મંદીની ઝપટમાં આવી શકે છે. અમેરિકામાં એક તરફ અર્થવ્યવસ્થાની ગતિ ઝડપથી ઘટી રહી છે જ્યારે બીજી તરફ કેન્દ્રીય બેન્ક ફેડ રિઝર્વ વ્યાજ દરો વધારીને આવનાર સમયમાં આર્થિક સુધારાના સંકેત આપી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં 2022ના છેલ્લા ત્રૈમાસિકી ગાળામાં અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થા મંદીનો સામનો કરી શકે છે. અમેરિકામાં ધારણા કરતાં ઘણી વધારે ઝડપથી મોંઘવારી વધી રહી છે જેને ડામવા ફેડરલ રિઝર્વની ઓપન માર્કેટ કમિટીની બેઠકમાં વ્યાજ દરમાં 0.75 ટકા વધારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. છેલ્લાં 28 વરસનો આ સૌથી મોટો વધારો છે. અમેરિકામાં અત્યારે ફુગાવો 8.6 ટકાએ પહોંચી ગયો છે. આ સંયોગોમાં અર્થતંત્રના વિકાસના ભોગે પણ મોંઘવારી ઘટાડવી ફેડ રિઝર્વ માટે અનિવાર્ય છે. વ્યાજ દરોમાં વધારાના કારણે મોંઘવારી તો ઘટશે પણ તેની પ્રતિકૂળ અસરરૂપે મંદીની શક્યતા છે. અમેરિકા પણ જો મંદીની ઝપટમાં આવશે તો તેની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડશે. દુનિયાના ઘણા વિશ્લેષકોએ પણ સપ્લાય-ચેઇનમાં ખોટકો અને ઊંચા વ્યાજ દરોને ટાંકીને આ પ્રકારની જ આગાહી કરી છે. આર્થિક વૃદ્ધિ પર અસર પડવાની શક્યતા હોવા છતાં તેઓ યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ સહિતની મધ્યસ્થ બેન્કોએ ઉઠાવેલાં પગલાંનું સમર્થન કરે છે કારણ કે ફુગાવાને નીચે લાવવા માટે આ બધું જરૂરી છે. લોકશાહી વ્યવસ્થા માટે ફુગાવો મોટું જોખમ છે. આ વરસે 60થી વધુ કેન્દ્રીય બેન્કોએ વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો છે. યેલેન અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થા ધીમી થવાની અપેક્ષા રાખે છે કારણ કે અત્યાર સુધી તે ખૂબ જ ઝડપી દરે વધી છે અને અર્થતંત્ર ફરીથી પાટે ચડી ગયું છે. અમેરિકાને રોજગાર ક્ષેત્રે સારી એવી સફળતા મળી છે. આ સંયોગોમાં અર્થતંત્રમાં સ્થિરતા આવે અને વૃદ્ધિ દર સ્ટેબલ થાય એવી અપેક્ષા રખાઇ રહી છે.અમેરિકન પ્રમુખ જો બાઈડેને પણ તાજેતરમાં જ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મંદી અનિવાર્ય નથી અને પોતાનો પક્ષ રાખતા કહ્યું હતું કે અમેરિકા ફુગાવાને નાથવા માટે વિશ્વના કોઈ પણ દેશ કરતાં વધુ મજબૂત સ્થિતિમાં છે. યેલેને પોતાની વાતમાં આ આશાવાદનો જ પડઘો પાડ્યો હતો. જોકે ભૂતપૂર્વ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી લેરી સમર્સ બાઈડેન અને યેલેનના મૂલ્યાંકન સાથે સંમત થતાં નથી. તેમનો અંદાજ છે કે આવતા વરસના અંત સુધીમાં અમેરિકન અર્થતંત્ર મંદી ધકેલાય એવી પ્રબળ સંભાવના છે. અમેરિકન અર્થતંત્રમાં આ વરસે 1.7 ટકાથી નીચા વૃદ્ધિ દરનું વલણ જોવામાં આવ્યું છે, આ વર્ષના અંત સુધીમાં બેરોજગારી વધીને 3.7 ટકા થઈ શકે છે જે 2024 સુધીમાં વધીને 4.1 ટકા થવાનો અંદાજ છે. યેલને જણાવ્યું હતું કે બેરોજગારીનો નીચો દર જાળવી રાખીને ફુગાવો ઘટાડવા કુશળતાની સાથે નસીબની જરૂર પડશે. ⬛ (લેખક ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી રહી ચૂક્યા છે. ) ધીજીનાં અગિયાર વ્રતોમાં એક વ્રતને મહત્ત્વનું સ્થાન મળ્યું. તે હતું ‘અસ્વાદ વ્રત.’ સંત કેદારનાથજી આ બ ધીજીનાં અગિયાર વ્રતોમાં એક વ્રતને મહત્ત્વનું સ્થાન મળ્યું. તે હતું ‘અસ્વાદ વ્રત.’ સંત કેદારનાથજી આ બાબતે ગાંધીજી સાથે સંમત ન હતા. કેદારનાથજી માનતા કે ભોજન સ્વાદિષ્ટ હોવું જોઇએ. માણસના વ્યક્તિત્વ સાથે કોઇ ને કોઇ સ્વાદ જોડાઇ જતો હોય છે.{ કોઇ માણસ સ્વ ભાવે તીખો હોય છે.{ ક્યારેક કોઇ માણસનું દિલ ખાટું થઇ જાય છે.{ કોઇ માણસની વાણી સુદર્શન ચૂર્ણ જેવી કડવી હોય છે.{ એકાદ અણગમતો બનાવ ક્યારેક માણસના દિલમાં ખારાશ છોડતો જાય છે.{ કોઇની મીઠી નજર માણસને ઘાયલ કરતી જાય છે.ક્યારેક માણસની પર્સનાલિટી સાથે સ્વાદ ઉપરાંત ઉષ્ણતામાન પણ જોડાઇ જાય છે. કડકડતી ઠંડીમાં ગરમ ગરમ ચા કે કાૅફીનું ‌ઉષ્ણાતામાન પણ ‘સ્વાદ’ બની જાય છે. કોઇ માણસ ગરમ સ્વભાવનો હોય છે, તો કોઇ માણસ સાવ ઠંડો હોય છે. ક્યારેક ઉમળકાનો ભેજ હોય છે. કંજૂસ માણસ સ્વભાવે શુષ્ક જણાય છે, પરંતુ અેને પાઇપૈસો બચાવવામાં જે સ્વાદ પ્રાપ્ત થાય તેની જાણ માત્ર તેને જ હોય છે. કંજૂસ પતિપત્ની વચ્ચે ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીની કલ્પનાનું ‘રસઐક્ય’ જીવનભર જળવાઇ રહેતું હોય છે. કંટા‌‌ળો શુષ્કતાનો બાપ છે. કંટાળો પજવે ત્યારે એક કામ કરવા જેવું છે. આસપાસ નજર કરો. ત્યાં તો જીવનનું સ્વભાવ-વૈવિધ્ય ભારે મનોરંજન પૂરું પાડે છે. બધી ટીવી સિરિયલો જખ મારે એવું મનોરંજન તમારી સમક્ષ ઠલવાતું રહે છે. ટીવી સિરિયલો જોવાનું ઝાઝું બનતું નથી, પરંતુ ‘अनुपमा’ સિરિયલ જોવાનું ગમે છે. એમાં નારીશક્તિનો જયજયકાર છે અને પુરુષપ્રધાન સમાજના કુસંસ્કારો સામે વિપ્લવ પ્રગટ થતો જણાય છે. અનુપમા અવિવેકી નથી, તોય નબળી નથી. એ ક્રાંતિકન્યા ખરી તોય ભારતીય સંસ્કૃતિની ધરોહર જાળવનારી છે. તેથી સિરિયલ સ્વાદિષ્ટ છે.આપણી આસપાસની સૃષ્ટિને આપણા જ અસ્તિત્વનો સ્વાદ લાગી જાય છે. ખરેખર તો સમગ્ર સૃષ્ટિ આપણામય બનીને આપણી સામે છતી થાય છે. એમાં પણ બા‌ળકોની વાત સાવ અનોખી. બાળકને મન ટ્રેન એટલે છૂક છૂક ગાડી અને આપણે મન ટ્રેન એટલે ભીડની ખાડી! આપણે મન વરસાદ એટલે કાદવ. આપણે મન વરસાદ એટલે રેઇનકોટ અને ટ્રાફિકની અડચણ આપણે મન વરસાદ એટલે શરદી-સળેખમ અને બામની શીશી. બાળકને મન વરસાદ એટલે કાગળની હોડી અને ખુલ્લા શરીરે પડતાં વરસાદનાં ટીપાં! દેશની કરોડો મમ્મીઓ કાયમ બાળકોને રોજ વેલણિયા નોટિસ પાઠવે છે: વરસાદમાં નાહવાની છૂટ નથી. ઘરે ઘરે ચોમાસામાં ઇમરજન્સી જાહેર થાય છે. લગભગ બધી ઋતુઓ પ્રત્યે આપણા મનમાં શત્રુભાવ હોય છે. આકાશમાંથી વરસતી ઝરમર બાળકોને પરિકથાના પાલવમાં લપેટી લેતી હોય છે, પરંતુ મમ્મીપપ્પા બાળકને કોરો ને કોરો રાખવા માટે કૃતસંકલ્પ જણાય છે. વિનોબા જેવા ઋષિ વરસાદને જરા જુદી રીતે નિહાળે છે અને કહે છે: ‘વરસાદ પડે ત્યારે ખેતરમાં કામ કરતા કિસાનને પરમેશ્વર વર્ષાની ધારા બનીને પોતે મળવા આવે છે!’ ઋષિ વરસાદને ‘પર્જન્ય’ કહે છે.મમ્મીપપ્પાના પ્રેમાળ અત્યાચારો પછી પણ બચી ગયેલું કુંવારું કુતૂહલ શિક્ષકોને પનારે પડે છે. પરિકથાની રાજકુંવરી દેડકી બની જાય છે. વિશ્વનાં બાળકોની સગી માતા જેવાં મેડમ મેરિયા મોન્ટેસરીના શબ્દો યાદ આવે છે:વર્ષો સુધી બાળકોને વર્ગમાંપાટલીઓ પર ફરજિયાતપણચોંટાડી રાખવામાં આવે છે.ટાંકણીની અણી પર જાણે ટિંગાડી રાખેલાં પતંગિયાં!ગિજુભાઇ બધેકા (મૂછાળી મા) જેવા બાળશિક્ષણના પયગંબર મળ્યા તોય માતાપિતા હજી પોતાનાં બાળકોને ઋતુઓના મિત્ર બનાવવામાં સફળ થતાં જણાયાં નથી. ચેન્નાઇમાં અડ્યાર વિસ્તારમાં ચાલતી એક નાની હોટેલનું નામ છે: ‘HOTEL RUNS’. અડ્યારને દરિયાકિનારે એક વર્ષ રહેવાનું બનેલું. હોટેલ બંધ હોય ત્યારે પણ પાટિયા પરના શબ્દો કેવળ એક જ વાત જાહેર કરે છે: ‘Hotel Runs’. ભારતમાં જેટલી ચિંતા જીવનધોરણની રાખવામાં આવે છે તેટલી ચિંતા શિક્ષણના ધોરણની રાખવામાં આવતી નથી. આ બાબતે કેજરીવાલજીની APP પાર્ટીનો અભિગમ મને ગમે છે. જો શિક્ષણનું ધોરણ ન જળવાય, તો જીવનધોરણ કદી ન જળવાય.ફ્રાન્સ અને જર્મની વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું હતું. એ યુદ્ધમાં જર્મનીનો વિજય થયો હતો. યુદ્ધ પછી ફ્રાન્સની સરકારે પરાજયનાં કારણો શોધવા માટે તપાસ ચલાવી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે જર્મનીમાં અપાતી વ્યવસાયલક્ષી કેળવણીને કારણે યુદ્ધમાં જર્મનીનો વિજય થયો હતો. 1960ના દાયકામાં પ્રગટ થયેલા ગ્રંથ ‘Asian Drama’માં આ વિગત વિશ્વના મહાન અર્થશાસ્ત્રી ગુન્નાર મિરડાલે નોંધી છે. આ ગ્રંથ ઘરની લાઇબ્રેરીમાં આજે પણ સચવાયો છે તેનું કારણ એટલું જ કે મેં જ્યારે 1968ના ઉનાળામાં યુનિવર્સિટી આૅફ મિશિગન (એન આર્બર) છોડી, ત્યારે કેટલાક ખાસ મિત્રોએ વિદાય સમારંભમાં આ ગ્રંથના ત્રણ વોલ્યુમ્સ ભેટ તરીકે આપેલાં અને પોતાના હસ્તાક્ષર ગ્રંથના પ્રથમ પાના પર કર્યા હતા. આજે પણ એ બધાં નામો સચવાયાં છે. આ પુસ્તકમાં એક મહાવાક્ય પ્રગટ કર્યું છે: ‘Education is investment in man.’ (શિક્ષણ તો માનવીમાં કરેલું મૂડીરોકાણ છે.) આ વિધાન એક જમાનામાં મારાં લખાણો અને પ્રવચનોમાં વારંવાર પ્રગટ થતું રહેતું.એ દિવસોમાં એક સંશોધનનું તારણ પ્રગટ થયેલું, જેનું તારણ હતું:‘એક ઇઝરાયેલી બરાબર 100 આરબો.’ સંશોધન વસ્તીની ગુણવત્તા પર થયું હતું એ માટે કેટલાક માપદંડો કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવ્યા હતા:1. શિક્ષણ માટે ફાળવવામાં આવતા GDPના ટકા2. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો પછી પ્રગટ થયેલા અભ્યાસલેખોની સંખ્યા3. શિક્ષણ માટે ફાળવવામાં આવતા સરકારી બજેટની કુલ રકમ4. વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રે નાગરિકોને પ્રાપ્ત થયેલાં ઉચ્ચ કક્ષાનાં પારિતોષિકો5. નિશાળોની ગુણવત્તા અને અેની જાળવણી પાછળ થતો ખર્ચયાદ રહે કે આ સંશોધન ‘ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર આરબ સ્ટડીઝ’ તરફથી પ્રગટ થયું હતું. એનું મુખ્ય તારણ હતું: ‘એક ઇઝરાયેલી નાગરિક = 100 આરબો.’ આ સંશોધન થકી દુનિયાને જાણવા મળ્યું કે શિક્ષણના ક્ષેત્રે ખર્ચ કરવામાં કરકસર કરવા જેવી નથી. (‌વર્ષ 1972-73ની આ વાત છે.) એવી કરકસર સરવાળે મોંઘી પડતી હોય છે, કારણ કે દેશની વસ્તીની ગુણવત્તા (પોપ્યુલેશન ક્વૉલિટી)ની અસર યુદ્ધના સમયમાં પણ વરતાતી હોય છે.જાપાનમાં અનેક વાર સરકાર-વિરોધી દેખાવો સતત થતા રહે છે, પરંતુ કદી પણ બસ કે ટ્રેનને બાળવામાં આવતી નથી. દેખાવો કરનારા વીજળીના થાંભલા પાડી નાખે એવું ક્યારે પણ બનતું નથી. આમ દેખાવો દરમિયાન પણ જાપાની નાગરિક જાહેર સંપત્તિને સમાજની સંપત્તિ ગણે છે. આવી નાગરિક સમજણ લોકોને નિશાળોમાંથી પ્રાપ્ત થતી હોય છે. નિશાળમાં પ્રાપ્ત થયેલી આવી સમજણ જાપાની નાગરિકોમાં રાજકારણના કાવાદાવા વચ્ચે પણ જળવાય છે. આપણે ત્યાં જાપાનની બુલેટ ટ્રેન આવે, તોય જાપાનનું આવું શાણપણ નિશાળો દ્વારા આવશે ખરું? રામ રામ ભજો!}}}પાઘડીનો વળ છેડેત્રેતા યુગમાં ભગવાન રામેઅયોધ્યાથી શ્રીલંકા વચ્ચેસેતુ રચવાનું કાર્ય કર્યું હતું.ભગવાન કૃષ્ણે એ જ પ્રમાણેદ્વાપર યુગમાં મથુરા અનેદ્વારકાને જોડવાનું કામ કર્યું હતું.એવું મહાન કાર્ય આદિ શંકરાચાર્યેઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતને જોડવાનુંકામ કર્યું હતું. અને સ્વામી વિવેકાનંદેકાશ્મીરથી કન્યાકુમારી વચ્ચેનો સેતુરચી આપ્યો હતો.આપણા બધા મહામાનવોએ સમાજનાબધા વર્ગોને જોડવાનું અને સમાજનાવિવિધ સમુદાયોને એક તાંતણેબાંધવાનું કામ કર્યું હતું.ભુપેશ બઘેલ(છત્તીસગઢ રાજ્યના મુખ્યપ્રધાન)નોંધ: માનવામાં નહીં આવે કે કોઇ કોંગ્રેસી મુખ્યપ્રધાન આવા ભીના શબ્દો પ્રયોજીને પણ પોતાનું સેક્યુલરિઝમ જાળવી રાખી શકે. ગાયને કતલખાને રોકવી છે? આ કોંગ્રેસી મુખ્યપ્રધાને સચોટ ઉપાય બતાવ્યો છે. ‘રામાયણ મંડળી’માં પ્રવચન કર્યું ત્યારે મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું, ‘રાજીવ ગાંધી કિસાન નવયોજના દ્વારા રાજ્યમાં ગામેગામ રામમંડળીઓ કાર્યરત છે. છત્તીસગઢ રાજ્યમાં શબરીને મહત્ત્વના સ્થાને બેસાડી છે. રાજ્યની કિસાન સ્ત્રીઓ એક કિલોગ્રામ ગાયનાં છાણાંના બદલામાં રોકડા રૂપિયા મેળવે છે. હનુમાનજીએ દરિયાપાર જવાનો પ્રયત્ન કર્યો ત્યારે જે શબ્દો ‘માનસ’માં કહ્યા તે પ્રવચનમાં સંભળાવ્યા: ‘રામકાજ કિયે બિના મોહે કહાઁ વિશ્રામ!’ગાયનું છાણ મળે, તેમાંથી કમ્પોસ્ટ ખાતર બનાવવામાં આવે છે. જો આવી કોઇ યોજના ન બને તો ગાયમાતા નહીં બચે.Blog:http://gunvantshah.wordpress.com www.divyabhaskar.com www.divyabhaskar.com રવિવાર | 3 જુલાઇ, 2022 રવિવાર | 3 જુલાઇ, 2022 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબતુમ લૌટ કે આને કી તકલીફ મત કરના... 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબતુમ લૌટ કે આને કી તકલીફ મત કરના... 2| ડણકશું શક્ય છે ‘આર્ટિફિશિયલ કોન્શિયસનેસ’? 2| ડણકશું શક્ય છે ‘આર્ટિફિશિયલ કોન્શિયસનેસ’? 6 |ન્યૂ રીલ્સ21મી સદીનીફિલ્મોનાં પ્રકારો: 2 6 |ન્યૂ રીલ્સ21મી સદીનીફિલ્મોનાં પ્રકારો: 2 >
<area shape="rect" class="borderimage" coords="812.21,172.63,925.41,254.7" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( 4| રાગ બિન્દાસખામોશ, ઈશ્ક મના હૈપ્યાર-મહોબ્બત ને સોસાયટી! હવે તમે રસરંગના તમામલેખો ¾ એપ પર દર રવિવારે વાંચી શકો છો. આજે જ ડાઉનલૉડ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ. હવે તમે રસરંગના તમામલેખો ¾ એપ પર દર રવિવારે વાંચી શકો છો. આજે જ ડાઉનલૉડ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ. હસાયરામ હસાયરામ દેશ-વિદેશ દેશ-વિદેશ િવચારોના વૃંદાવનમાં િવચારોના વૃંદાવનમાં
X