X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
123456

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 19175 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="99.05,1301.8,390.54,1494.24" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( હે મુસ્લિમ મિત્રો! મારી વાત સાંભળો:ઝનૂનનો કૂવો ને અલ્લાહનું આસમાન છલી જેવી રીતે પાણી વગર નથી રહી શકતી એ રીતે ગુજરાતીઓ વેકેશનમાં પ્રવાસ વગર નથી રહી શકતા. સોસાયટીમાંથી છલી જેવી રીતે પાણી વગર નથી રહી શકતી એ રીતે ગુજરાતીઓ વેકેશનમાં પ્રવાસ વગર નથી રહી શકતા. સોસાયટીમાંથી એકાદ ચાગલુ કપલ દુબઈની ટુર (એ પણ ભરઉનાળે) નક્કી કરે એટલે આખી સોસાયટીનું આવી બને છે.‘બાજુવાળી પભલી અને જયલો દુબઇ જાય છે...!’ પત્ની રસોડામાંથી ઊંડા નિ:સાસા સાથે બોલે છે. જેના પ્રત્યાઘાત ડ્રોઇંગરૂમમાં માવો ચાવીને મેચ જોતા પતિદેવ પર ત્રણ ગણા પડે છે. પતિ જો કશો પ્રત્યુત્તર ન આપે તો રસોડામાંથી ધગધગતી લોઢી જેવું બીજુ વાક્ય સંભળાય છે કે ‘આપણાં તો નસીબમા જ પ્લેન નથી...! લોકો કેવી લાઇફ એન્જોય કરે પણ આપણે તો આ ઘરમાં કામવાળીની જેમ ઢઈડા કરવા જ આવ્યાં છીએ.’આ વાક્યો પછી માવાયુક્ત પતિદેવ પૂછે છે કે ‘ક્યાં જાવું છે બોલ? પભલી ભલે દુબઈ ગઈ આપણે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ જાવું છે!’ ‘હવે રહેવા દો ને... છેલ્લાં ત્રણ વરસથી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડનું નામ લઈને મને સાપુતારા અને સાસણ ફેરવી આવો છો’ રસોડામાંથી થોડો ઉગ્ર ધ્વનિ થયો. ત્યાં ઘરમાં કોઈ મહેમાન આવી જાય એટલે વિદેશ ટુર ઘણાં ઘરોમાં ખેંચાતી જ આવે છે. બસ-ટ્રેન-પ્લેન અને પોતાની ચાર્ટર્ડ કાર આ ચાર પરિવહન પર આપણાં વેકેશન ટક્યાં છે. એ જ રીતે થેપલાં, લસણીયા સેવમમરા, ફરસી પૂરી અને સુખડી આ ચાર ખાદ્ય પદાર્થો આપણા પ્રવાસનું ઇંધણ છે.કોઈ માને કે ન માને હોટલો બહાર ‘આઉટ સાઈડ ફૂડ નોટ એલાઉડ’ આ વાક્યનાં બોર્ડના મૂળમાં ગુજરાતી પ્રજા છે. આપણે કોઈપણ હોટલ પર આઠ-દસ જણા ઉતરીએ એટલે હોટલવાળા હરખાઈ જાય કે મોટુ ઘરાગ આવ્યું. પછી બધાં ટેબલ પર ટમેટાના સોસની જેમ ધીમે ધીમે ફેલાઈ જાય છે. આઠ ચાનો ઓર્ડર પહેલાં આપવામાં આવે છે. વેઈટર હોંશે હોંશે ટેબલ પાસે ઊભો રહે છે કે ‘સર ઔર કુછ ગરમાગરમ લા દૂં!’ ‘નહીં ભૈયા! તબિયત ઠીક નહીં હૈ! ઘર કા હી ખાના ખાયેંગે!’ આવું કહીને એક ભાભી વેઇટરને તગેડે છે. ત્યાં આંખનો ઈશારો સમજીને કુટુંબનો ઉત્સાહી છોકરો કારમાંથી નાસ્તાનો થેલો ઉતારી લાવે છે. બસ આગલી ત્રીસ મિનિટ સુધી એ હોટલ લસણીયા સેવમમરા અને થેપલાંની સુગંધથી મઘમઘી ઊઠે છે. વળી, મજાની વાત એ છે કે આપણે તો થેપલાં ને નાસ્તો ઘરેથી લાવ્યાં હોય એટલે તેને બહારનો ગણતા જ નથી.સાપુતારા ગુજરાતનું એકમાત્ર સમ ખાવાનું ગિરિમથક છે. તળાવમાં નવાં પરણેલાં દંપતીઓ તમામ પર્યટકોનાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર હોય છે. કન્યાના હાથની કોણી સુધીની મહેંદી, લાલ-લીલી ભરચક ચુડલીઓ, કપાળમાં પહેલો વહેલો પૂરેલો સેંથો, ચહેરા ઉપરનો સેંથકનો મેકઅપ અને જીન્સ-ટોપમાં સજીને વરરાજાનો કચકચાવીને હાથ પકડી સાપુતારામાં કપલ પેડલ બોટ એક કલાક માટે બુક કરે છે. વરરાજો પણ હરખુડો થઈ એવા જોર જોરથી પેડલ બોટને પેડલ મારે છે; અને તેની જાનુને સતત કહે છે કે ‘તું રહેવા દે જાનુ! મૈં હૂં ના!’ પોતે પરસેવે રેબઝેબ થઇ જાય. ક્યારેક તો નળામાં જોરથી પેડલ છટકીને વાગે તો’ય ભડનો દીકરો જતાવે નહીં. લગ્ન પછી પહેલી જ વાર ફરવા નીકળ્યાં હોય. વાઈફ પાસે મજબૂત પતિની ઇમ્પ્રેશન પાડવામાં કેટલાય પતિદેવોને ફીણ આવી જાય છે. એકાદ કલાક મધ તળાવે (દુ:ખતા પગના તળા સાથે) એન્જોય કરી હોટલમાં પરત ફરે છે અને છાનુમુનો મેડિકલ સ્ટોરમાંથી સોજી ગયેલા નળા માટે દવા લઈ આવે છે.નવો પરણેલો પતિ વાઇફને પેડલ માટે શ્રમ નથી આપતો અને બાજુની જ બોટમાં લગ્નનાં ત્રીસ વરસ પૂર્ણ કરેલું કપલ માથાકૂટ કરતું નજરે ચડે છે. જેમાં હાંફીને પતિ કહે છે કે, ‘તું તો થોડાક પગ હલાવ... હું કાંઈ તારા બાપુજીનો નોકર નથી...!’ તો ગોઠણનું બહાનું કાઢી ગોળમટોળ પત્ની સ્હેજ પણ તસ્દી લેતી નથી.કેટલાંક ઉત્સાહી દંપતીઓ તો સનસેટ પોઇન્ટ પણ ખરે બપોરે જોઈ આવે છે. સાંજે બહુ ગીર્દી હોય ને..! કેટલાંક કપલ ખાવા ખાતર ફરતાં હોય છે તો કેટલાંક જાવા ખાતર...! કેટલાંક આખી ટુરમાં પાંચ મિનિટ પણ હાથ છોડતા નથી તો કેટલાંક પાંચ મિનિટ પણ પકડતા નથી.‘આઠસો રૂપિયાની કુર્તી છે?’ પત્નીના આ પ્રશ્નાર્થનો કેટલાક પતિદેવો એવો રોમેન્ટિક ઉત્તર આપે છે કે ‘તારાથી વધારે થોડી છે!’ તો અન્ય પતિદેવો ધીમેકથી કહે છે કે ‘રાજકોટમાં આવી ન મળતી હોય તો લઈ લે!’ટ્રાવેલ્સની બસમાં પ્રવાસ કરનારાઓની પણ મોટી જમાત છે. તમારી બારી પાસે સીટ ન આવી હોય તો ખોટે ખોટી વોમિટનાં બહાનાં કરી કેટલાંક હુંશીયાર તમારી બારીવાળી સીટ પચાવી પાડે છે. ટ્રાવેલ્સમાં આવતા હો ત્યારે ક્લીનર પોતાને ગમતું મુવી ટી.વી.માં ચડાવે છે. કેટલીક વાર મુવી બરાબર જામે અને ક્લાઈમેક્સ આવે એ પહેલાં આપણું સ્ટેશન આવી જાય છે. ફિલ્લમમાં છેલ્લે શું થયું એ ખબર જ નથી પડતી. કેટલાંક ઉતરતાં ભેગાં રિક્ષાવાળાને અથવા તો તેડવા આવ્યાં હોય તેને ઘઘલાવવા માંડે છે. આ તમામનાં મૂળમાં પેલી ફિલ્મની બાકી રહેલી છેલ્લી ફાઈટિંગ છે.બસની ગીર્દીમાં બળદિયાની જેમ ઢીંક મારીને ચડી જતાં અને બારીમાંથી જગ્યા માટે છોકરા ગળકાવી દેનારાં લોકોને નજરે નિહાળનારી અમે છેલ્લી પેઢી છીએ. વળી, પોતે કંડક્ટરની સીટ પર હડી કાઢીને બેસી ગયા પછી બારીમાંથી ભોડું કાઢી અન્ય પેસેન્જરોને શિખામણ આપે કે ‘જૂનાગઢવાળી આવશે બીજી! થોડી ધીરજ રાખો!’ લે બોલ તંઈ ભાઈ તે રાખી હોત તો? સલાહ એક માત્ર એવી મફત વસ્તુ છે જેનું આદાન-પ્રદાન આપણા દેશમાં રૂપિયા કરતાં વધુ થાય છે.બસમાં અડધી ટિકિટ લેવા માટે કંડક્ટર સાથે માથાફોડ કરતી સ્ત્રીઓ, કેરિયર પર ચડાવેલાં દૂધના કેનથી નહાતા મુસાફરો, રૂમાલ કે થેલી મૂકીને જગ્યા રોક્યા બાદ ઝઘડતા પેસેન્જરો, પાછા આપવાના છુટા રૂપિયા ચાઉં કરી જતા કંડક્ટરો અને પોતાના ઘરેથી આવતાં ટિફિન માટે આખી બસને રાહ જોવડાવતા ડ્રાઇવરો હવે ક્યાં જોવા મળે છે? લોકો કહે છે કે ડાયનોસોર જ લુપ્ત થયા છે પરંતુ મારી બાળપણની નોંધપોથી ચકાસંુ છું તો આવી સેંકડો વસ્તુઓ અને ઘટનાઓ ગાયબ છે! તમે તમારી નોંધપોથી પણ ચકાસજો...!⬛}}}હસાયરામપેરિસમાં પાઉંભાજી શોધે અને હોંગકોંગમાં હલવો કાઢે એ જ સાચો ગુજરાતી.sairamdave@gmail.com તું રહેવા દે જાનુ…! તું રહેવા દે જાનુ…! }}}યુક્રેનમાં અંદાજિત 25થી 30 મિલિયન ટન અનાજ છે, જેને તાત્કાલિક ખસેડવાની જરૂર છે કારણ કે આ વરસનો આગા }}}યુક્રેનમાં અંદાજિત 25થી 30 મિલિયન ટન અનાજ છે, જેને તાત્કાલિક ખસેડવાની જરૂર છે કારણ કે આ વરસનો આગામી પાક લણવાની તૈયારી છે પાકિસ્તાની પત્રકાર હસન નિસાર અને અભિનેતા દિલીપકુમાર પાકિસ્તાની પત્રકાર હસન નિસાર અને અભિનેતા દિલીપકુમાર યુક્રેનના ઘઉં ઝડપથી બહાર કાઢી શકાય તે માટેનો ઉકેલ શોધવો જરૂરી છે યુક્રેનના ઘઉં ઝડપથી બહાર કાઢી શકાય તે માટેનો ઉકેલ શોધવો જરૂરી છે શિયાના યુક્રેન પર આક્રમણ અને બંદરો પર નાકાબંધીથી યુક્રેનિયન અનાજની શિપમેન્ટ અટકી ગઈ છે, જેના કારણે અ શિયાના યુક્રેન પર આક્રમણ અને બંદરો પર નાકાબંધીથી યુક્રેનિયન અનાજની શિપમેન્ટ અટકી ગઈ છે, જેના કારણે અનાજ, ખાદ્યતેલ, ઈંધણ અને ખાતરની વૈશ્વિક કિંમતોમાં વધારો થયો છે. યુક્રેનમાં અંદાજિત 25થી 30 મિલિયન ટન અનાજ છે, જેને તાત્કાલિક ખસેડવાની જરૂર છે કારણ કે આ વરસનો આગામી પાક લણવાની તૈયારી છે.યુક્રેનનાં બંદરો બંધ રહે તે સ્થિતિમાં યુક્રેન પાસે તેના અનાજને દેશની બહાર મોકલવા માટે બહુ ઓછા વિકલ્પો છે. એક વિકલ્પ એ છે કે પોલેન્ડ અથવા બેલારુસના માર્ગે અનાજને બાલ્ટિક રાજ્યોમાં સ્થાનાંતરિત કરવું અને પછી તેને બાલ્ટિક સમુદ્રનાં બંદરોથી બહાર મોકલવું. જોકે યુક્રેને બેલારુસની મદદ લેવાના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે કેમ કે બેલારુસ રશિયાનું સાથી રાષ્ટ્ર છે, બેલારુસ ઉપર પણ રશિયા જેવા જ પશ્ચિમી પ્રતિબંધો લદાયા છે. બીજો વિકલ્પ પોલેન્ડ છે પણ પોલેન્ડમાં રેલ ટ્રેક ગેજ યુક્રેન કરતાં નાનો છે.અન્ય વિકલ્પ રોમાનિયા મારફત અનાજ ખસેડવાનો છે જે પણ સરળ તો નથી જ. રોમાનિયામાં કોન્સ્ટેન્ટા પોર્ટની સંગ્રહ ક્ષમતા 1.5 મિલિયન ટન છે અને તે EUમાં સૌથી ઝડપી અનાજ હેન્ડલિંગ ટર્મિનલ ધરાવે છે. કોન્સ્ટેન્ટા પોર્ટ સત્તાવાળાઓએ અહેવાલ આપ્યો છે કે જૂનના અંત સુધીમાં 6.16 લાખ ટન યુક્રેનિયન અનાજ બંદર દ્વારા મોકલવામાં આવશે. યુક્રેન અને રોમાનિયાની રેલના ગેજ અલગ છે. રેલવે બોર્ડર ક્રોસિંગમાં રેલ વ્હીલ બદલવાની ક્ષમતા મર્યાદિત છે. આ બધું જોતાં લાગે છે કે બ્લેક-સી વિસ્તારની અનાજની લણણીની નવી સીઝન દરમિયાન યુક્રેનમાંથી અનાજની નિકાસનું પ્રમાણ મર્યાદિત જ રહેશે અને નજીકના ગાળામાં વૈશ્વિક અનાજની તંગી જે ખાસ કરીને ઘઉંની અછતને કારણે સર્જાઈ છે તેનો કોઈ ઉકેલ આવે એવું લાગતું નથી. આ પુરવઠા ચેઇનનો મુદ્દો આગામી મહિનાઓમાં ખાદ્ય ફુગાવા માટેનું મોટું જોખમ બની રહેશે.યુક્રેનમાં ફસાયેલા આ અનાજના જથ્થાને સંગ્રહની જગ્યાની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને, યુરોપ અને બહારના ઘણા દેશો બહાર કાઢવાના ઉકેલો પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે. યુક્રેનિયન અનાજનો નોંધપાત્ર હિસ્સો બાલ્ટિક સમુદ્ર પરના પોલેન્ડ અને લિથુઆનિયાનાં બંદરો તેમજ કોન્સ્ટેન્ટા તરફ વહેતો રહેવાની અપેક્ષા છે. જોકે આ બંદરોની ટર્મિનલ ક્ષમતા પણ મર્યાદિત છે. બલ્ગેરિયન બંદર વર્ના યુક્રેનિયન કૃષિ-નિકાસકારો માટે સંભવિત ગેટવે પૈકીના એક તરીકે ફરી ચર્ચામાં છે, પરંતુ કોન્સ્ટેન્ટાની તુલનામાં, વર્ના માત્ર જમીન માર્ગે જ સુલભ છે, અને રોમાનિયન બંદર નિશ્ચિત સમયમાં જેટલો કાર્ગો હેન્ડલ કરે છે તેટલા જ પ્રમાણમાં કાર્ગો હેન્ડલ કરવા માટે 4400થી વધારે લોડેડ ટ્રક અથવા ઓછામાં ઓછા 1660 રેલ વેગનની જરૂર પડે, જે શક્ય નથી. યુક્રેન સાથે વર્નાની નિકટતા હોવા છતાં, બંને દેશોને જોડતો લેન્ડ કોરિડોર અવિકસિત છે. આથી આ બંદર દ્વારા અનાજ ખસેડવામાં ગંભીર લોજિસ્ટિક પડકારો ઊભા થાય છે. અમેરિકાએ પોલેન્ડ સહિત યુક્રેનની સરહદોમાં અનાજ સંગ્રહ માટે અસ્થાયી સિલોઝ બનાવવામાં મદદ કરવાના ઇરાદાની જાહેરાત કરી છે. આ નવા સિલોઝથી સંગ્રહ ક્ષમતાને વધારી શકાશે અને ટ્રક મારફતે સિલોઝમાં અનાજ સંગ્રહ કરી ત્યાર બાદ તેને યુરોપ અને વિશ્વના બાકીના ભાગોમાં નિકાસ કરવા માટે સમુદ્ર સુધી પહોંચાડી શકાશે.યુનાઈટેડ નેશન્સ રશિયા સાથે અને તુર્કી સાથે અલગથી ચર્ચા કરી રહ્યું છે જેથી ફરીથી કાળા સમુદ્રના માર્ગે અનાજની સુરક્ષિત નિકાસ શરૂ કરી શકાય. રશિયા દરિયાઇ કોરિડોર ખોલવાના બદલામાં પ્રતિબંધોમાં રાહત માગે છે. યુક્રેનને આ મુદ્દે મોસ્કો પર વિશ્વાસ નથી. જોકે, યુક્રેનના યુદ્ધગ્રસ્ત જળવિસ્તારમાં શિપિંગના જોખમો જોતાં બ્લેક સી શિપિંગ લેન પર વેપાર કરતા કોઈ પણ જહાજ માટે વીમા ખર્ચ ખૂબ જ વધી જવાની અપેક્ષા છે.કેટલાક અન્ય મહત્ત્વના મુદ્દા પણ ધ્યાને લેવા જોઈએ. ભારત 111.32 મિલિયન ટન ઘઉંનું ઉત્પાદન કરશે એવા અંદાજ સામે 20 ટકા જેટલું ઉત્પાદન હવામાનમાં ગરમી થવાને કારણે ઘટશે તેવો અંદાજ છે. ભારતે બે દિવસ માટે નિકાસ ખોલી અને ત્યાર બાદ પાછી નિકાસ બંધ કરી છે. ઈરાન અને તુર્કીએ ભારતીય ઘઉંને યોગ્ય ગુણવત્તાવાળા નહીં હોવાની વાત કરી પરત કર્યા છે અને એ રીતે વિશ્વ બજારમાં ભારતીય ઘઉંની ગુણવત્તા બાબતે અવળી છાપ ઊભી થઈ છે. પોલેન્ડ અને રોમાનિયા થકી અનાજ ખસેડવું પણ સરળ નથી. યુદ્ધને કારણે આ વખતે યુક્રેનમાં પણ વાવણી ઓછી થશે.આ બધંુ જોતાં નજીકના ભવિષ્યમાં તો વૈશ્વિક ખાદ્ય કટોકટીનો ઉકેલ આવે એવું દેખાતું નથી. વિવિધ શક્યતાઓ તપાસી રશિયા અને યુક્રેનમાંથી ઘઉં બહાર કાઢવા યુએન સમેત વિશ્વના ઘણા દેશો મશક્કત કરી રહ્યા છે. હાલ પૂરતું તો યુક્રેનના ઘઉં ઝડપથી બહાર કાઢી શકાય તે માટેનો ઉકેલ શોધવો જરૂરી છે.⬛(લેખક ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી રહી ચૂક્યા છે. ) તની શરૂઆત એક દસ્તાવેજી હકીકતથી જ કરું? પૂરી વાત સાંભળો:‘તા. 4 ડિસેમ્બર, 2009ને દિવસે રાવલપિંડીની જામ તની શરૂઆત એક દસ્તાવેજી હકીકતથી જ કરું? પૂરી વાત સાંભળો:‘તા. 4 ડિસેમ્બર, 2009ને દિવસે રાવલપિંડીની જામા મસ્જિદમાં જુમ્માની નમાજ પઢનારા નિર્દોષ મુસલમાનોની ચિક્કાર ભીડ પર આતંકવાદીઓએ બોંબવર્ષા કરી હતી. બોંબ ફેંકાયા તે સાથે ગોળીઓ પણ છૂટી. નમાજ પઢનારા અલ્લાહના ભક્તોમાં ઘણાખરા લોકો નિવૃત્ત લશ્કરી સૈનિકો હતા. એ હુમલામાં 40 જેટલા મુસ્લિમો તત્કાળ મર્યા અને 68 મુસ્લિમો ઘાયલ થયા. મસ્જિદનો એક ભાગ ખંડેર બની ગયો હતો.’(‘ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા’ 5-12-2009)મારા પ્રિય બિરાદરો! અા બનાવ પર થોડોક વિચાર કરશો? હદ થઈ ગઈ ને! હુમલો કરનારા પણ મુસલમાન અને હુમલો થયો તેમાં મરનારા પણ મુસલમાન! આવો બનાવ પાકિસ્તાનમાં પહેલો નથી અને છેલ્લો પણ નથી. વીસમી સદીમાં મુસલમાનોને હાથે જ મરેલા મુસલમાનોની સંખ્યા વિકરાળ છે. એ આંકડો 25-30 લાખથી નાનો નથી. ઈરાક અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ થયું ત્યારે ઓછામાં ઓછા દસ લાખ મુસલમાનોની હત્યા મુસલમાનો દ્વારા જ થઈ હતી. આવું કેમ બની શકે? મારનારાઓ અને મરનારાઓનો મજહબ એક જ હોય ત્યારે આવી કાપાકાપી પણ વિચારને હડસેલો ન મારે? આ વાત પર જો મુસલમાન મિત્રો ન વિચારે તો બીજું કોણ વિચારશે? આજના લેખનું મથાળું વિચિત્ર છે. આ કોલમનું શીર્ષક ‘વિચારોના વૃંદાવનમાં’ રાખવાનું વિચાર્યું, તે દિવસે મારા આનંદનો પાર ન હતો. વિચારોનું ક્ષિતિજ નાનું હોઈ શકે? વિચારોનું ખાબોચિયું હોઈ શકે? તળાવ અને નદીમાં પાણી તો હોય છે, પણ તફાવત મોટો હોય છે. તળાવનું પાણી વહી ન શકે, પરંતુ નદીનું પાણી સતત વહેતું રહે છે. વહેતાં પાણી નિર્મળાં! કાળચક્રને બ્રેક નથી હોતી અને વળી રીવર્સ ગીઅર પણ નથી હોતો. પરિણામે વિચાર પણ બદલાતો જ રહે છે. વિચારની નિત્યનૂતનતામાં જ વિચારોના વૃંદાવનની સુગંધ સંતાયેલી હોય છે. કશુંય ફાઈનલ નથી. આવી ‘ફાઈનાલિટી’ પણ મજહબની શત્રુ બની શકે છે.સમયાંતરે કોઇ પણ મજહબમાં પાણીમાં બાઝી ગયેલી લીલને દૂર કરવા માટે રાજા રામમોહન રોય, વીર નર્મદ, દુર્ગારામ મહેતાજી કે જ્યોતિબા ફુલે જેવા સુધારકો પાકવા જોઇએ. આમ ન બને ત્યારે ધર્મમાં જે વાસીપણું જામી પડે, તે દૂર થતું નથી. પાકિસ્તાન જેવા આતંકવાદી દેશમાં પણ એક વીર નર્મદ આજે હજી પણ જીવતો છે. એનું નામ હસન નિસાર છે. મેં ટીવી પર આ વીર હસન નિસારને વારંવાર સાંભળ્યા છે. આવો ભયરહિત અને નિખાલસ આદમી આજે પૃથ્વી પર જડવો દુર્લભ છે. યાદદાસ્તને આધારે અહીં આદરણીય હસન નિસારનાં યાદગાર અને ચોટદાર વિધાનો પ્રસ્તુત છે. સાંભળો:{ ભારત અને પાકિસ્તાન જેવા બે પડોશી દેશો વચ્ચે તો અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે છે, તેવા સંબંધો હોવા જોઇએ. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે જો નોર્મલ વ્યાપારી સંબંધો હોય, તો બંને દેશોને ખૂબ જ લાભ થાય.{ પાકિસ્તાને અવકાશમાં મિસાઇલ છોડી તેનાં નામો કેવાં રાખ્યાં? એકનું નામ ‘ઘોરી મિસાઇલ’ અને બીજીનું નામ ‘ગઝની મિસાઇલ!’ આ બંને જણાં તો જંગલી લૂંટારા હતા. આવાં નામો પાકિસ્તાનની યુવાપેઢીને કેવી પ્રેરણા આપશે? પાકિસ્તાન સુધરે તેમ નથી, પરંતુ તમે તો વિચારનારા છો ને?{ પાકિસ્તાનને આજે એક નરેન્દ્ર મોદીની જરૂર છે.{ અલ્લાહની મહેરબાની ગણાય કે આપણને સાપ, વીંછી, કૂતરાં કે બિલાડાં ન બનાવ્યાં અને આદમી બનાવ્યાં. આદમીમાંથી ઇન્સાન બનવું એ આપણી જવાબદારી છે. આતંકવાદી કદી ઇન્સાન નથી હોતો. અરે! એ તો આદમી પણ નથી હોતો! ઇન્સાન બનવાની તો વાત જ દૂર છે!{ મને મિત્રો વારંવાર પૂછે છે: ‘હસનભાઇ! તમે આવાં વિધાનો કરો તેથી ઘણા લોકો નારાજ છે. તમને મરવાનો ડર નથી લાગતો?’ મારો જવાબ સીધો અને સરળ છે. મારી ઉંમર પાકિસ્તાનમાં રહેનારા નાગરિકોની સરેરાશ ઉંમર કરતાં બે દાયકા જેટલી વધારે છે. હું સરેરાશ રાષ્ટ્રીય આયુષ્ય કરતાં વધારે લાંબું જીવી ચૂક્યો છું. હવે ડર શેનો?{ પાકિસ્તાનમાં મોટા મોટા જમીનદારોએ જમીન પર કબજો જમાવ્યો છે. એમની ઔલાદ અમેરિકામાં કે યુરોપમાં રહીને પશ્ચિમની કેળવણી પામતી રહે છે. ધર્મના નામે ઉધમાત મચાવે છે! બોલો, આવા દેશનું શું થાય?હસનભાઇને નિર્ભયપણે ટીવી પર ઇન્ટરવ્યૂમાં બોલતાં સાંભળવા એ એક લહાવો છે. ભારતમાં એક ફેશન શરૂ થઇ છે. કોઇ પણ માનવઅધિકારવાદી સંગઠન પોલીસને ‘માનવ’ ગણવા તૈયાર ખરું? પોલીસને પણ માતા, પત્ની, બહેન અને બાળબચ્ચાં હોય છે. પોલીસને પણ મૃત્યુનો ડર સતાવે છે. કાશ્મીરની સરહદ પર પ્રતિક્ષણ ચાલી રહેલા આતંકવાદ સામે કડકડતી ઠંડીમાં અને રાતના ભેંકાર અંધારામાં સાવ એકલા ઊભેલા જવાનના માનવ-અધિકારોની ચિંતા તમને સતાવે ખરી? મારે મુસ્લિમ મિત્રોને સલામપૂર્વક કહેવું છે: ભાઇઓ! તમે કોઇ બદનામ રાજકારણી પર વિશ્વાસ કરજો પણ કોઇ NGOના એક્ટિવિસ્ટ પર વિશ્વાસ ન કરશો. જે NGO માનવ-અધિકાર માટે સતત સરકારને ભાંડે ત્યારે એમને કોઇએ બે પ્રશ્નો પૂછવા જોઇએ:1.	તમે લોકો રાતે નિરાંતે બેડરૂમમાં ગોદડું ઓઢીને નસકોરાં બોલાવો છો, તે નસકોરાં માટે સરહદ પર ઊભેલો જવાન પોતાના પરિવારથી સાવ દૂર ઠંડીમાં થરથર કાંપે છે, તેની તપશ્ચર્યાને જશ આપશો ખરા?2.	એ જવાન ક્યારેક દૂરથી ચાલી આવતી બુરખાધારી સ્ત્રીને જુએ, ત્યારે શું કરવું તે એને સમજાતું નથી. બુરખાધારી સ્ત્રીનો વેશ ધારણ કરીને આવેલા આતંકવાદી પુરુષ પર એ ગોળી છોડે ત્યારે ભૂલ કરી બેસે છે. તમે વિચારવંત લોકો એની જગ્યાએ પોતાની જાતને મૂકીને વિચારી તો જુઓ! તમે સલામત છો કારણ કે એ જવાન પ્રતિક્ષણ બિનસલામતીમાં જીવે છે. શું એને માતા કે પત્નીનો વિરહ નહીં સતાવતો હોય? તમારી જાતને એની જગા પર મૂકી તો જુઓ!છેવટે એક જ વાત કહેવી છે. મહાકવિ ઇકબાલે મર્યાદાપુરુષોત્તમ રામને આદરપૂર્વક ‘ઇમામે હિંદ’ કહ્યા છે. એમનું આખું કાવ્ય મારી ડાયરીમાં છે, પરંતુ સ્થળસંકોચ નડે છે. એવા શ્રીરામનો જયજયકાર થાય તેમાં ખોટું શું છે? મુસલમાન મિત્રો! તમારી કૉમમાં ભલભલા આલિમો, વિચારકો અને બૌદ્ધિકો પેદા થયા છે. એવા એક આલિમનું નામ ડૉ. રફિક ઝકરિયા હતું. એમણે લખેલું પુસ્તક કુરાન અને ઇસ્લામ પર છે. ઘરની લાઇબ્રેરીમાં તે ખાસ સ્થાને સચવાયું છે. તમે એ પુસ્તક વાંચો, તો તમને મજહબ અને પયગંબર વિશે નવું નવું જાણવા મળશે. એમણે સરદાર પટેલ વિશે લખેલું પુસ્તક અદ્્ભુત છે. નવું નવું વાંચશો, તો તમારું મનોવિશ્વ ક્ષિતિજવર્તુળથી ઓછું વિશાળ નહીં હોય. મુલ્લા, મહંત અને પાદરી માણસને ધર્મપ્રેમ શીખવી શકે પરંતુ પ્રેમધર્મના પાઠ ભણાવી ન શકે. જગતભરમાં મુસલમાનો સામે પૂર્વગ્રહોના ગઠ્ઠા જામ્યા છે. એવું તે શું છે કે લોકો (કાફિરો) તમારાથી ડરે છે? અભિનેતા દિલીપકુમારને પ્રતિષ્ઠિત દાદાસાહેબ ફા‌ળકે એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો ત્યારે એક પણ હિંદુને એવી લાગણી ન થઇ કે દિલીપકુમાર ‘મુસલમાન’ છે. દેશનાં ઘણાંખરાં અખબારોએ તંત્રીલેખોમાં એવું લખ્યું કે: દિલીપકુમાર (યુસુફ ખાન)ને આ એવોર્ડ મોડો મળ્યો છે. આવી ઘટના પાકિસ્તાનમાં બની શકે ખરી?પાકિસ્તાન આજે તો ‘નીતિનાશને માર્ગે’ છે. ગાંધીજીએ આ બે શબ્દો પોતાના એક પુસ્તકના મથાળામાં પ્રયોજેલા છે. પાકિસ્તાનનું કોઇ ભ‌વિષ્ય ખરું? ગમતું નથી છતાં કહેવું છે કે પાકિસ્તાનનું અસ્તિત્વ જ ખતરામાં છે. એ દેશ સર્વનાશની ધાર પર લટકી રહ્યો છે. કારણ શું? એનું નિર્માણ જ ધિક્કાર અને ક્રૂરતાના પાયા પર થયું છે. પાકિસ્તાનનું આયુષ્ય વધારેમાં વધારે દોઢથી બે દાયકા જેટલું માંડી શકાય. મારી આ વાત ન સમજાય, તો પાકિસ્તાનમાં જ નિર્માણ થયેલી યાદગાર ફિલ્મ ‘ખુદા કે લિયે’ જોવાનું રાખશો. એમાં ‘પ્રગતિશીલ’ મુલ્લાની ભૂમિકા આપણા સૌના પ્રિય અભિનેતા નસિરુદ્દીન શાહે બખૂબી નિભાવી છે. મારે નસિરુદ્દીનભાઇ સાથે મુંબઇના દાદર વિસ્તારમાં આવેલા એક નાટ્યગૃહના ગ્રીન રૂમમાં થોડી વાતો થઇ હતી. ‘ગાંધી માય ફાધર’ પર મિત્ર ફિરોઝ અબ્બાસ ખાને જે ફિલ્મ બનાવી તેનું નાટ્યરૂપાંતર થયું ત્યારે ફિરોઝ અબ્બાસ ખાન મને પોતાની કારમાં લઇ ત્યાં ગયેલા. નાટક પૂરું થયું પછી મને અને વિવેકને સ્ટેજ પર ફિરોઝ ખાન લઇ ગયા ત્યારે નસિરુદ્દીનભાઇ ગ્રીન રૂમમાં મેકઅપમુક્ત થઇ રહ્યા હતા. જે વાતો થઇ તે શબ્દશ: હજી યાદ છે. નસિરુદ્દીનભાઇએ ગાંધીજીના પાત્રને જે રીતે સ્ટેજ પર જીવતું કર્યું તેના પ્રભાવમાંથી હું હજી બહાર આવ્યો નથી.}}}પાઘડીનો વળ છેડે‘મેં ઉર્દૂ સાહિત્ય વાંચ્યું છે,ઉપનિષદો, વેદ, ગીતા અને કુરાન પણ વાંચ્યા છે.મહાન ફિલસૂફો, મુનિઓ તેમ જપશ્ચિમના વિચારકોને પણ વાંચ્યા છે.વિચારકોનો એક વિશાળ રંગપટ છે.એને લીધે તર્કબદ્ધ જીવન પ્રાપ્ત કરીશકાય છે. લોકો આ અર્થમાં સમજ્યા જ નથીઅને સદીઓથી ધર્મનો દુરુપયોગ કરતા રહ્યા છે.આપણે એક આખી સંસ્કૃતિને અંધારામાંધકેલી રહ્યાં છીએ અને તે માટેઆપણે જ જવાબદાર છીએ.’દિલીપકુમારનોંધ: દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો ત્યાર બાદ દિલીપકુમારે આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં દિલીપકુમારે ઉચ્ચારેલા શબ્દો આવા સુંદર હતા.Blog:http://gunvantshah.wordpress.com www.divyabhaskar.com www.divyabhaskar.com રવિવાર | 26 જૂન, 2022 રવિવાર | 26 જૂન, 2022 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબએટલું મોટું મળ્યું છે ઘર ‘જલન’ કે શું કહું, સ્હેજ ચાલું છું ને... 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબએટલું મોટું મળ્યું છે ઘર ‘જલન’ કે શું કહું, સ્હેજ ચાલું છું ને... 2| માયથોલોજીશ્રીકૃષ્ણનું સૌંદર્ય એટલું ભવ્ય છે કે... 2| માયથોલોજીશ્રીકૃષ્ણનું સૌંદર્ય એટલું ભવ્ય છે કે... 6 |ન્યૂ રીલ્સ21મી સદીનીફિલ્મોનાં પ્રકારો 6 |ન્યૂ રીલ્સ21મી સદીનીફિલ્મોનાં પ્રકારો >
<area shape="rect" class="borderimage" coords="812.21,172.63,925.41,254.7" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( 5| મનનો મોનોલોગઆળસ એક જુઠ્ઠાણું છે અને આળસ જેવું કશું અસ્તિત્વમાં... હવે તમે રસરંગના તમામલેખો ¾ એપ પર દર રવિવારે વાંચી શકો છો. આજે જ ડાઉનલૉડ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ. હવે તમે રસરંગના તમામલેખો ¾ એપ પર દર રવિવારે વાંચી શકો છો. આજે જ ડાઉનલૉડ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ. દેશ-વિદેશ દેશ-વિદેશ હસાયરામ હસાયરામ િવચારોના વૃંદાવનમાં િવચારોના વૃંદાવનમાં
X