X

મારાં બુકમાર્ક્સ

X

તારીખ સિલેક્ટ કરો

Your Choices Regarding Cookies

We and third parties may deploy cookies and similar technologies when you use our site. Please review the information below and select the cookies for enhancing your Site/ App experience. However, you can change your consent choices at anytime by clicking “withdraw consent” from Hamburger menu/ left menu drawer on the Site/ App.

Web analytics

We use cookies to analyze and measure traffic to the site so that we know our audience and can improve our site, determine what stories are read, preferred news edition, default setting for the preferred news edition/ bookmarked news, where visitors come from, and how long they stay. Opt-In to these analytics cookies by clicking enable.

Content recommendation and personalization

We use third-party services for enabling your successful registration/subscription to E-paper module, to provide newsletters, content recommendations and customize your user experience and advertising. Opt-In to these content recommendation cookies by clicking enable. Please read our Cookie Policy and Privacy Policy for more details

Continue
Please Confirm

Are you sure you want to continue?

Download PDF

PDF Download option will be available after 12 PM only.

OK
Loading....
1234567

ટ્રાયલ સમય પૂરો થવામાં 18834 દિવસ બાકી

તમારું અકાઉન્ટ વેરિફાય કરવા માટે કૃપયા તમારું માન્ય ઈમેઇલ આઈડી એન્ટર કરો
X

>
<area shape="rect" class="borderimage" coords="554.68,512.23,605.62,571.66" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pop( જે મનુષ્યને પાણીનો ગ્લાસ જોઇનેનશો ચડે, તે ખરો કવિ કહેવાય!!! તમે સમજુ હો તો વૃક્ષને ઇશ્વરનો દરજજો આપ્યા વિના ન રહી શકો. કોઇ પણ સદાચારી મનુષ્ય વૃક્ષની હત્યા નહીં તમે સમજુ હો તો વૃક્ષને ઇશ્વરનો દરજજો આપ્યા વિના ન રહી શકો. કોઇ પણ સદાચારી મનુષ્ય વૃક્ષની હત્યા નહીં કરી શકે. વૃક્ષનો કર્મયોગ ન ચાલે, તો તો આપણું આવી જ બને! ક એવો સમય હતો, જ્યારે કાશ્મીરમાં શૈવપંથનો ખાસો પ્રભાવ હતો. પંડિત ગોપીનાથજી કાશ્મીરના શૈવપંથી વિદ્વાન ક એવો સમય હતો, જ્યારે કાશ્મીરમાં શૈવપંથનો ખાસો પ્રભાવ હતો. પંડિત ગોપીનાથજી કાશ્મીરના શૈવપંથી વિદ્વાન હતા અને સંત હતા. તેઓ ખૂબ ઓછું બોલતા, પરંતુ જે બોલતા તે અત્યંત મૂલ્યવાન બની રહેતું. એમણે કહ્યું હતું કે માણસે આધ્યાત્મિક જગતમાં પ્રવેશ કરતા પહેલાં નીતિમાન બનવું જોઇએ. નીતિમાન બનવા પર ભાર મૂકવા માટે ગોપીનાથજીએ કાશ્મીરી ભાષાના ત્રણ શબ્દો પ્રયોજેલા :(1) સેઝાર (નિખાલસ હોવું અને નિષ્કપટ હોવું)(2) પઝાર (સત્યપ્રિય હોવું અને પ્રામાણિક હોવું)(3) શોઝાર (નિર્મળ હોવું,મમતારહિત હોવું)ગોપીનાથજી માનતા કે શાંતિ એ જ ભગવાન છે.ગ્રીસ દેશનો મહાન ફિલસૂફ સોફોક્લીસ માનતો કે : ‘સત્ય હંમેશાં સૌથી મજબૂત દલીલ છે.’ જે સત્યવચની હોય તેનો પ્રભાવ પડે, તે વાતનું આ જ ખરું રહસ્ય છે. સાધક પ્રતિક્ષણ પોતાની શ્રદ્ધાને માંજીમાંજીને સ્વચ્છ બનાવતો જ રહે છે. ભગવદ્ ગીતામાં કૃષ્ણ કહે છે : ‘સત્ શબ્દ સદ્્ભાવમાં અને સાધુભાવમાં પણ પ્રયોજાય છે. અશ્રદ્ધાથી યજ્ઞ, દાન, તપ કે જે કંઇ કરવામાં આવે તે અસત્ કહેવાય છે.’ (ગીતા : 17, 28) આમ, શ્રદ્ધાનો નાળસંબંધ પણ સત્ સાથે જ રહેલો જણાય છે. આવી શ્રદ્ધાને ‘સત્ત્વાનુરૂપા’ કહેવામાં આવે છે. આવી ‘સત્ત્વાનુરૂપા શ્રદ્ધા’ સાધુને અને સામાન્ય માણસને જીવવાનું બળ પૂરું પાડે છે. નીતિમાન હોવું એટલે સદાચારી હોવું. સદાચારી હોવા માટે દંડબેઠક કરવાની જરૂર નથી. સદાચાર જેવી સહજ બાબત બીજી કઇ હોઇ શકે? દુરાચાર માટે પ્રયત્ન કરવો પડે, પણ સદાચાર માટે મથવું નહીં પડે. હત્યા કરવા માટે ખાસું મથવું પડે, પરંતુ કોઇની હત્યા ન કરવા માટે મથવું પડે ખરું? ચોરી કરવા માટે મથવું પડે, પરંતુ ચોરી ન કરવા માટે કોઇ મથામણ કરવી પડે ખરી?તમારી સામે એક વૃક્ષ ઊભું છે. એ સ્વસ્થ છે અને કૂટસ્થ છે. અન્ય વૃક્ષની હત્યા કરવાનો વિચાર એને કદી પણ નથી આવતો. એ સ્વસ્થ છે તે સાથે કલ્પી પણ ન શકાય એટલું સક્રિય છે. એનું પ્રત્યેક પાંદડું સૂર્યનાં કિરણની મદદથી ફોટોસીન્થેસિસની નાનકડી ફેક્ટરી ચલાવે છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાંથી ઓક્સિજનનું ઉત્પાદન કરતું જ રહે છે. ઓક્સિજન એટલે પ્રાણવાયુ, જે મનુષ્યને જીવતો રાખે છે. કોરોનાની મહામારી દરમિયાન કેટલાય લોકો પ્રાણવાયુના અભાવને કારણે મૃત્યુ પામ્યા. વૃક્ષને પાંદડે પાંદડે કોઇ એવી પ્રક્રિયા સહજપણે ચાલી રહી છે, જે માનવજાતને જીવન નામની ભેટ ધરે છે. આવાં હજારો પાંદડાંને જોઇને આપણે કદી પણ મનોમન આભારવશ થયાં? ક્યારે પણ આપણે એ પરિચિત વૃક્ષને ‘થેન્ક યૂ’ જેવા બે શબ્દો કહ્યા ખરા?તમે સમજુ હો, તો વૃક્ષને ઇશ્વરનો દરજ્જો આપ્યા વિના ન રહી શકો. કોઇ પણ સદાચારી મનુષ્ય વૃક્ષની હત્યા નહીં કરી શકે. વૃક્ષનો કર્મયોગ ન ચાલે, તો તો આપણું આવી જ બને! ઉપનિષદ તો ત્યાં સુધી કહે છે કે વૃક્ષો ધ્યાન કરે છે. વૃક્ષ સાવ સહજપણે સ્વસ્થ છે, ધ્યાનસ્થ છે અને વળી, આત્મસ્થ છે. પાપ કરવા માટે જબરા પ્રયત્નની જરૂર પડે છે. એવા જ પ્રયત્નની જરૂર હિંસા કરવા માટે, જૂઠું બોલવા માટે, પરિગ્રહ કરવા માટે, ચોરી કરવા માટે, શેરબજારમાં રોકાણ કરવા માટે અને કોઇની મિલકત પડાવી લેવા માટે કરવી પડે છે. માણસજાત પોતાને પ્રાપ્ત થતી નિરાંતનો નાશ કરવાની ઉતાવળમાં કેમ છે? એને અશાંતિ પ્રત્યે આકર્ષણ કેમ છે? એક જ જવાબ જડે છે: એને નિરાંતપૂર્વક જીવવાનું નથી ગમતું. આવી સમજણ પ્રાપ્ત થાય તે માટે મનુષ્યે વૃક્ષને ગુરુસ્થાને બેસાડવું પડશે. જો તમે તમારી ભીતર પડેલું સમગ્ર વિસ્મય એકઠું કરીને વૃક્ષને જોવાનો પ્રયત્ન કરો, તો તમારે ગીતા વાંચવાની કે તીર્થયાત્રા કરવાની જરૂર નહીં પડે. મહાત્મા યોગાનંદની આત્મકથા (Autobiography of A Yogi) દુનિયામાં બેસ્ટ સેલર બની ચૂકી છે. એમાં લખ્યું છે: ‘ખ્રિસ્તી સંત બંધુ લોરેન્સને એક વૃક્ષને નીરખીને આત્મસાક્ષાત્કાર થયેલો.’ ભગવાન શિવનાં સહસ્ત્ર નામોમાં એક નામ ‘वृक्षाकारवृक्षाकार:’ છે. પ્રત્યેક વૃક્ષ શિવાલય છે.મુંડકોપનિષદમાં ઋષિએ આત્મા માટે મૌલિક અને મધુર શબ્દ પ્રયોજ્યો છે. આત્મા એટલે ‘પ્રાણશરીરનેતા’ (મુંડક-2, ખંડ-2, મંત્ર-7) એ નેતા કેવો? ઋષિ કહે છે કે એ નેતા આનંદસ્વરૂપ અને અમૃતસ્વરૂપ છે. સૂક્ષ્માનુભૂતિની ચરમસીમા પર કદાચ આત્માનુભૂતિ હોઇ શકે. આપણો પનો ભલે ટૂંકો પડે, પરંતુ આપણી દિશા તો એ તરફની જ હોવી જોઇએ. આદિ શંકરાચાર્યનાં ભાષ્યો પર ટીકા લખનાર પંડિતનું નામ હતું : આનંદગિરિ. આનંદનો ખરો સંબંધ છબછબિયાં સાથે નહીં, ડૂબકી સાથે હોય છે. સૂક્ષ્માનંદની દિશા બ્રહ્માનંદ તરફની હોવી જોઇએ. આપણી પહોંચ કેટલી?એટલું જરૂર સમજાય છે કે આંબા પરથી પ્રાપ્ત થયેલી કેરી સ્થૂળ છે, પરંતુ એ જ કેરીમાં સૂક્ષ્મ રીતે સંતાયેલું વિટામિન-A સ્થૂળ નથી. સ્થૂળ કેળામાં સંતાયેલું પોટેશિયમ સ્થૂળ નથી. સ્થૂળ લીંબુમાં સંતાયેલું વિટામિન-C સૂક્ષ્મ છે. આપણે સ્થૂળ ઘટનાઓથી સતત ઘેરાયેલાં હોઇએ છીએ, પરંતુ સ્થૂળ જગતની ભીતર વસેલી સૂક્ષ્મની સૃષ્ટિ રહસ્યમય હોય છે. વિજ્ઞાનીઓ એ સૂક્ષ્મસૃષ્ટિ પ્રગટ કરીને માનવજાતને કહે છે : તમે કેરીના રસનો વાટકો પી જાઓ, ત્યારે તમારા શરીરમાં વિટામિન-A જાય છે, જે લાંબા સમય સુધી તમને પોષણ આપતું રહે છે. સદ્્ગત ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારીએ શિક્ષણની અત્યંત મૌલિક વ્યાખ્યા વર્ષો પહેલાં આપી હતી : ‘શિક્ષણ એટલે ચેતનાની ખેતી.’ મનુષ્ય જ્યારે પાણી પીએ ત્યારે ખરેખર ‘H20’ પીતો હોય છે. કેટલીય સદીઓ વીતી ગઇ પછી માનવજાતને સમજાયું કે જે જલતત્ત્વ છે, તે તો હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનનું સંયોજન છે. એ સંયોજન દિવ્યતાથી ભર્યુંભર્યું છે અને સાક્ષાત્ જીવન છે. સહરાના રણમાં એક આરબને તરસ લાગી. પાણી મળશે એવી આશાએ એણે ખાડો ખોદવાનું ઝડપભેર શરૂ કર્યું. ખાડો ખોદી ખોદીને એ થાકી ગયો ત્યારે તેલ મળ્યું, પણ પાણી ન મળ્યું. એ તરસ્યો આરબ નિરાશ થયો અને બેભાન બનીને ઢળી પડ્યો! પાણીનો ગ્લાસ શું, તે સમજાય તે માટે એક વાર સહરાના રણમાં રખડવું પડે!એક ફિલસૂફે કવિની મૌલિક વ્યાખ્યા આપી છે : ‘જે મનુષ્યને શીતળ જળનો ગ્લાસ જોઇને નશો ચડે, તે મનુષ્ય કવિ કહેવાય.’ આવી મૌલિક વ્યાખ્યામાં સ્થૂળની ઓથે રહેલા સૂક્ષ્મનો જયજયકાર થતો દીસે છે. ધીરો ભગત સાવ સાચું કહી ગયો : ‘તરણા ઓથે ડુંગર, ડુંગર રે કોઇ દેખે નહીં.’ સ્થૂળની ઓથે સંતાયેલી સૂક્ષ્મની લીલા નીરખવી, એ પ્રાર્થના કરવાની જ એક રીત છે. ⬛}}}પાઘડીનો વળ છેડે‘મેં ઉર્દૂ અને હિંદી સાહિત્ય વાંચ્યું છે.ઉપનિષદો, વેદ, ગીતા અને કુરાન વાંચ્યાં છે.મહાન ફિલસૂફો, મુનિઓ તેમ જપશ્ચિમના વિચારકોનેપણ વાંચ્યા છે.વિચારોનો એક વિશાળ રંગપટ છે. એમાંથી તર્કબદ્ધજીવન પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.લોકો આ અર્થમાં ધર્મનેસમજ્યા જ નથી અને ધર્મનો દુરુપયોગ કરતા રહ્યા છે.આપણે એક આખી સંસ્કૃતિને અંધારામાં ધકેલી રહ્યાં છીએઅને તે માટે આપણે જ જવાબદાર છીએ.’દિલીપ કુમારનોંધ : દિલીપકુમારને વર્ષ 1995માં પ્રતિષ્ઠિત દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો પછી મીડિયાને આપેલી મુલાકાતમાં ઉચ્ચારાયેલા મૂલ્યવાન શબ્દો આવા હતા. સદ્્ગત દિલીપજીને ઉપનિષદ વાંચવાનો સમય મળ્યો, પણ આપણને કેમ નથી મળતો?Blog:http://gunvantshah.wordpress.com 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબબંધ આંખો મેં જો અપના હોતા હૈ, ખુલી આંખો મેં... 3| રણમાં ખીલ્યું ગુલાબબંધ આંખો મેં જો અપના હોતા હૈ, ખુલી આંખો મેં... 4| સહજ સંવાદવડનગરનો ક્રાંતિ-પુત્ર ભગતસિંહનો સાથી 4| સહજ સંવાદવડનગરનો ક્રાંતિ-પુત્ર ભગતસિંહનો સાથી www.divyabhaskar.com www.divyabhaskar.com રવિવાર | 25 જુલાઇ 2021 રવિવાર | 25 જુલાઇ 2021 યોગના અજાણ્યાં પાસાં યોગના અજાણ્યાં પાસાં િવચારોના વૃંદાવનમાં િવચારોના વૃંદાવનમાં 2 | રાગ બિન્દાસહાસ્ય થેરપીપ્રેમ-ઉપચાર 2 | રાગ બિન્દાસહાસ્ય થેરપીપ્રેમ-ઉપચાર 6 | માય સ્પેસપાણી ઃ આટલું વરસે છે તોય પ્રજા કેમ તરસે છે ? 6 | માય સ્પેસપાણી ઃ આટલું વરસે છે તોય પ્રજા કેમ તરસે છે ? >
<area shape="rect" class="borderimage" coords="792.4,59.43,911.26,127.35" href="javascript:void(0);" onclick="return show_pophead( હવે તમે રસરંગના તમામલેખો ¾ એપ પર દર રવિવારે વાંચી શકો છો. આજે જ ડાઉનલૉડ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ.
X